Artikel 23c ROW 1995: De examencommissie voor octrooigemachtigden

Voor de toegang tot het beroep van octrooigemachtigde is een examen of een proeve van bekwaamheid nodig. Dit artikel regelt wie die toets afneemt: een examencommissie, met een in de wet vastgelegde samenstelling en een benoeming door de minister op voordracht van het bestuur van de beroepsorde.

Dat de wet zich met de samenstelling van een examencommissie bemoeit, is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Het examen bepaalt wie het vak in mag. Een commissie die volledig uit de beroepsgroep zelf bestaat, zou de toegang tot de markt kunnen beperken; een commissie zonder praktijkmensen zou de aansluiting met het echte werk missen. De wet zoekt daarom een evenwicht tussen beroepsgroep, uitvoeringsinstantie en onafhankelijke deskundigen.

De samenstelling in drieen

De commissie telt ten minste zes personen en is in drie gelijke delen verdeeld. Een derde bestaat uit octrooigemachtigden, een derde uit medewerkers van het bureau en een derde uit technisch of juridisch deskundigen die niet uit een van die twee kringen komen. Daarnaast geldt een grens tegen belangenverstrengeling met het onderwijs: hooguit de helft van de leden mag tegelijk docent zijn van een opleiding voor toekomstige octrooigemachtigden. Zo wordt voorkomen dat wie opleidt in overwegende mate ook zelf beoordeelt.

Benoeming en bekendmaking

De minister benoemt de leden telkens voor twee jaar, op voordracht van het bestuur van de orde, en kan een lid om gewichtige redenen tussentijds ontslaan. Benoemingen en ontslagen worden bekendgemaakt in het blad waarover artikel 20 ROW 1995 gaat. Die publicatie maakt controleerbaar wie op enig moment over de toegang tot het beroep gaat, wat bij een examen met zulke gevolgen geen overbodige luxe is.

Werkwijze en kosten

De commissie mag uit haar midden subcommissies vormen, zodat het examen of de proeve in gedeelten kan worden afgenomen. Zij bepaalt zelf wanneer je je moet aanmelden en waar en wanneer wordt getoetst. Een harde voorwaarde is de betaling: de commissie neemt een examen, een proeve of een onderdeel daarvan niet af voordat de kandidaat het verschuldigde bedrag heeft voldaan. De bedragen zelf en de inhoudelijke exameneisen staan niet in de wet, maar worden bij of krachtens algemene maatregel van rijksbestuur geregeld.

Een voorbeeld

Een werktuigbouwkundige werkt drie jaar bij een gemachtigdenkantoor en wil zich laten inschrijven. Zij legt het examen in gedeelten af, verspreid over meerdere zittingen, en merkt dat zij zich voor elk onderdeel apart moet aanmelden en betalen. Vergeet zij de betaling voor een deel, dan wordt dat deel eenvoudigweg niet afgenomen en schuift haar inschrijving op. Dat is geen sanctie, maar een voorwaarde vooraf.

In de praktijk

• Voor kandidaten: plan achterwaarts vanuit de aanmeldingsdatum. De commissie stelt zelf de momenten vast en die liggen niet het hele jaar door open.
• Voor kandidaten met oud papier: houd er rekening mee dat een behaald examen niet onbeperkt houdbaar is voor de inschrijving in het register.
• Voor werkgevers: reken de examenonderdelen en de begeleiding mee in de opleidingsbegroting van een medewerker, niet alleen de cursuskosten.

Dit artikel vormt samen met artikel 23a ROW 1995 het toegangsslot van het beroep: daar staan de eisen voor inschrijving, hier staat wie beoordeelt of iemand eraan voldoet.