Artikel 74 ROW 1995: Het octrooi op het continentaal plat

Een octrooi werkt binnen een grondgebied. Op zee houdt dat grondgebied ergens op, terwijl er op het continentaal plat wel volop techniek wordt gebruikt: boorinstallaties, leidingsystemen, pompen en meetapparatuur. Dit artikel trekt de werking van het octrooi daarom door naar dat deel van het aan Nederland, Curaçao of Sint Maarten grenzende continentaal plat waarop het Koninkrijk soevereine rechten heeft.

De uitbreiding geldt in, op en boven dat gebied, maar is inhoudelijk smal: zij ziet uitsluitend op handelingen die gericht zijn op en verricht worden tijdens het onderzoek naar de aanwezigheid van natuurlijke rijkdommen of het winnen daarvan. Alles wat daar los van staat, valt er niet onder.

Welke rechten meeverhuizen

De bepaling noemt de rechten en verplichtingen uit de artikelen 53 tot en met 60 en 64 tot en met 73 ROW 1995. Dat betekent dat op het plat zowel het verbodsrecht van de octrooihouder geldt als de beperkingen daarop, de regels over voorgebruik en licenties, de bepalingen over het octrooi als vermogensrecht en het handhavingsinstrumentarium. Het pakket verhuist als geheel: niet alleen de bevoegdheden van de houder, maar ook de uitzonderingen waarop een gebruiker zich kan beroepen.

Dat evenwicht is bewust. Zou alleen het verbodsrecht meeverhuizen, dan zou een offshorebedrijf op zee strenger worden behandeld dan hetzelfde bedrijf aan wal, waar het zich wel op de wettelijke uitzonderingen kan beroepen.

Waarom de wetgever dit heeft geregeld

Het continentaal plat is geen grondgebied in de gewone zin: de kuststaat heeft er beperkte, functionele rechten, vooral gericht op de bodem en de rijkdommen daarin. De wetgever heeft de reikwijdte van het octrooi netjes op die functionele bevoegdheid geënt. Verder gaan zou betekenen dat het Koninkrijk rechten uitoefent die het op zee niet heeft.

Praktisch gezien voorkomt de bepaling een gat in de bescherming. Zonder deze regel zou een uitvinding voor een boorkop wel aan land beschermd zijn, maar precies daar onbeschermd waar hij wordt gebruikt.

Een voorbeeld. Een technisch bureau heeft octrooi op een koppelstuk dat lekkage bij het aansluiten van boorleidingen voorkomt. Een aannemer laat het koppelstuk namaken en gebruikt het bij het aanboren van een gasvoorkomen op het plat. De octrooihouder kan daartegen optreden, alsof de handeling aan wal had plaatsgevonden. Gebruikt diezelfde aannemer het koppelstuk in een leiding die alleen dient om personeel van drinkwater te voorzien, dan ontbreekt de band met opsporing of winning en biedt deze bepaling geen grondslag.

In de praktijk

Voor de octrooihouder: leg vast waar en waarvoor de gewraakte techniek offshore wordt ingezet. Voor de bescherming op het plat is niet alleen van belang wat er gebeurt, maar ook waarvoor het gebeurt. Werkorders, boorrapporten en contracten met de operator zijn daarbij het bewijsmateriaal.

Voor de gebruiker: ga er niet van uit dat een installatie buiten de kust een octrooivrije zone is. Neem in inkoopcontracten met leveranciers van offshoretechniek een garantie en een vrijwaring op tegen aanspraken van derden.

Voor beide partijen geldt dat er ook andere landen aan hetzelfde plat grenzen. Een installatie die net over een grens werkt, valt onder het octrooirecht van die andere staat. Bepaal daarom nauwkeurig in welk deel van het plat de handelingen plaatsvinden voordat je een procedure begint.