Artikel 87 ROW 1995: Het bureau als deskundige van de rechter

Een rechter die over een octrooi moet beslissen, staat voor technische vragen die zich niet altijd uit de stukken laten beantwoorden. Dit artikel geeft hem een eigen kanaal: het bureau is verplicht alle inlichtingen en technische adviezen te verstrekken die de rechter voor de beslissing van een octrooizaak nodig heeft. En die adviezen krijgen dezelfde waarde als een deskundigenbericht in een gewone civiele procedure.

Een verplichting, geen dienstverlening

De wet zegt dat het bureau verplicht is. Het bureau kan een verzoek van de rechter dus niet weigeren omdat het te druk is of omdat het de zaak lastig vindt. Daar staat tegenover dat de rechter bepaalt wat hij vraagt: het initiatief ligt bij hem, niet bij partijen. Een partij kan de rechter wel voorstellen om deze weg te bewandelen, maar heeft er geen recht op.

Waarom het bureau

Het bureau beheert het octrooiregister, voert de onderzoeken naar de stand van de techniek uit en beschikt over technisch geschoolde onderzoekers per vakgebied. Het kan dus zowel feitelijke inlichtingen leveren, bijvoorbeeld over wat er in een dossier is gebeurd of wanneer iets is gepubliceerd, als een inhoudelijk technisch oordeel. Dat scheelt de rechter de tijd en kosten van het benoemen van een externe deskundige, en het geeft partijen een neutrale bron waar geen van beiden invloed op heeft.

De bewijswaarde

Het tweede lid stelt de waarde van zo'n advies gelijk aan die van deskundigen als bedoeld in artikel 194 Rv en verder. Dat betekent dat de rechter het advies vrij waardeert: hij is er niet aan gebonden, maar als hij ervan afwijkt moet hij uitleggen waarom. Partijen mogen erop reageren voordat er een beslissing valt. Dat recht is meer dan een formaliteit, want in de praktijk weegt een technisch advies vaak zwaar mee in de uiteindelijke uitkomst.

Een voorbeeld

In een geschil over een octrooi op een koelcircuit stellen beide partijen een eigen technisch rapport in het geding, met tegengestelde conclusies over de vraag of een bepaalde klepstand al bekend was. De rechter komt er niet uit en vraagt het bureau om een advies over die ene vraag. Het antwoord dat volgt, geeft de doorslag; de partij wier rapport wordt gevolgd, ziet haar positie fors versterken.

In de praktijk

• Formuleer mee. Als de rechter aankondigt advies te willen vragen, denk dan actief mee over de vraagstelling; de vraag bepaalt grotendeels het antwoord.
• Reageer inhoudelijk. Een advies weerleggen lukt zelden met de stelling dat het onjuist is; dat lukt met een concreet document of een technisch tegenargument.
• Verwar het niet met het advies op verzoek. Het advies uit artikel 84 ROW 1995 vraag je zelf aan buiten een procedure om; dit advies vraagt de rechter aan tijdens een procedure.