Artikel 61 ROW 1995: De jaarlijkse instandhoudingstaks

Een octrooi loopt niet vanzelf door tot het einde van zijn looptijd. Elk jaar moet er een bedrag aan het bureau worden betaald om het recht in stand te houden. Dit artikel bepaalt vanaf wanneer die jaartaks verschuldigd is, op welke dag zij vervalt en wat er gebeurt als je te laat betaalt.

De taks heeft twee functies. Zij dekt de kosten van het systeem, en zij dwingt houders om elk jaar opnieuw te bepalen of hun octrooi de moeite waard is. Omdat de bedragen in de loop der jaren oplopen, vallen octrooien die niets meer opleveren vanzelf af en komt die techniek vrij voor iedereen. Zo blijft het register een redelijk betrouwbaar beeld geven van wat werkelijk wordt beschermd.

Vanaf wanneer en wanneer precies

Voor een octrooi op grond van deze rijkswet begint de betaalplicht voor de aanvang van het vierde jaar na de indieningsdatum. De eerste jaren zijn dus vrij: in die periode loopt de aanvraag meestal nog. De vervaldag is de laatste dag van de maand waarin de aanvrage is ingediend, of waarin zij volgens artikel 28 ROW 1995 geacht wordt te zijn ingediend bij een afsplitsing. Welke datum als indieningsdatum geldt, volgt uit artikel 29 ROW 1995.

Die maandregel is handig: je hoeft geen exacte dag te onthouden, alleen de maand. Wie in maart heeft ingediend, betaalt elk jaar uiterlijk op 31 maart.

Europese octrooien die in Nederland gelden

Voor een Europees octrooi dat in Nederland doorwerkt geldt hetzelfde stelsel, maar het startmoment sluit aan bij het Europees Octrooiverdrag. Zolang de aanvraag nog bij het Europees Octrooibureau loopt, worden daar taksen betaald; daarna neemt het nationale bureau het over. Ook hier is de vervaldag de laatste dag van de maand waarin de indieningsdatum van de Europese aanvrage valt, en ook hier begint het niet eerder dan voor de aanvang van het vierde jaar.

Voor het eerste nationale jaar is een opvangregel opgenomen. Zou dat bedrag betaald moeten worden binnen twee maanden na de publicatie van de verlening, dan mag het nog worden voldaan op de laatste dag van de maand waarin die termijn eindigt. Zo krijgt de houder na de verlening niet meteen een onmogelijk krappe betaaltermijn.

Te laat betalen kost extra

Bij betaling na de vervaldag zijn verhogingen verschuldigd, waarvan de hoogte bij of krachtens algemene maatregel van rijksbestuur wordt vastgesteld. Betaal je helemaal niet, dan is de sanctie zwaarder: het octrooi vervalt van rechtswege volgens artikel 62 ROW 1995.

In de praktijk

• Zet de maand vast in je agenda, niet de dag waarop je de factuur verwacht. Er komt niet altijd een herinnering, en het uitblijven daarvan is geen excuus.
• Leg de bewaking vast als je met een gemachtigde werkt. Spreek schriftelijk af wie de taksen bewaakt en betaalt; bij een overstap naar een ander kantoor gaat het daar het vaakst mis.
• Kijk elk jaar of het octrooi nog rendeert. Bewust laten vervallen is een legitieme keuze, maar doe dat dan gepland en niet per ongeluk.

Een start-up in verpakkingstechniek houdt drie octrooien aan op varianten van dezelfde sluiting. Bij de jaarlijkse afweging blijkt maar één variant in productie. De onderneming betaalt voor die ene de taks door en laat de andere twee bewust vervallen, waarmee zij jaarlijks kosten bespaart zonder haar commercieel belangrijkste bescherming te raken.