Artikel 54b ROW 1995: Hoe ver reikt je octrooi?

Of iets inbreuk maakt, hangt af van wat er in de conclusies van het octrooischrift staat. Dat zijn de genummerde zinnen aan het eind waarin de uitvinding in technische kenmerken is afgebakend. De beschrijving en de tekeningen zijn er om die conclusies uit te leggen, niet om er iets aan toe te voegen wat de opsteller vergeten is.

Achter die ene zin zit een afweging tussen twee belangen. De octrooihouder wil bescherming die niet met een kleine wijziging te omzeilen is. Concurrenten en investeerders moeten uit het openbare register kunnen aflezen waar zij vanaf moeten blijven. Een uitleg die alleen op de letter let, benadeelt de houder; een uitleg die alleen op de uitvindingsgedachte let, maakt het register onbetrouwbaar.

De conclusies zijn de maat

Bij het beoordelen van inbreuk splits je de conclusie in kenmerken en loop je die langs het beweerdelijk inbreukmakende product of proces. Ontbreekt één kenmerk, dan is er in beginsel geen inbreuk op die conclusie. Daarom zijn afhankelijke conclusies waardevol: als de brede hoofdconclusie in een procedure sneuvelt, kan een engere conclusie overeind blijven.

De rol van beschrijving en tekeningen

De beschrijving geeft context: welk probleem loste de uitvinder op, wat was er al bekend, wat betekent een term in dit vakgebied. Staat er in de beschrijving een definitie van een woord uit de conclusie, dan telt die mee. Wat alleen in de beschrijving of op een tekening staat en in geen enkele conclusie terugkomt, valt in beginsel buiten de bescherming en is met de publicatie vrijgegeven aan iedereen.

Letterlijk en equivalent

In de rechtspraak is uitgekristalliseerd dat de bescherming zich onder omstandigheden ook uitstrekt tot varianten die niet letterlijk aan een kenmerk voldoen, maar in wezen dezelfde functie op in wezen dezelfde wijze vervullen met in wezen hetzelfde resultaat. Daar staat tegenover dat wat de aanvrager tijdens de verleningsprocedure heeft prijsgegeven om zijn octrooi erdoor te krijgen, hij later moeilijk alsnog kan opeisen. Wie de omvang wil inschatten, leest dus niet alleen het octrooischrift maar ook het openbare dossier.

Een voorbeeld. Een ontwerper heeft octrooi op een klapbare kruk waarvan de conclusie een scharnier van metaal noemt. Een concurrent brengt dezelfde kruk uit met een scharnier van vezelversterkt kunststof. Letterlijk valt dat buiten de conclusie. De vraag wordt dan of het materiaal voor de werking van de uitvinding wezenlijk is, en of de aanvrager het woord metaal juist had toegevoegd om aan een eerdere publicatie te ontkomen. Was dat laatste zo, dan blijft de concurrent buiten schot.

In de praktijk

• Bij het opstellen: formuleer de hoofdconclusie zo functioneel als de stand van de techniek toelaat en bouw daaronder een reeks engere conclusies. Iedere onnodige beperking in de hoofdconclusie is een gratis ontsnappingsroute voor de concurrent.
• Bij een waarschuwingsbrief: vraag altijd om een kenmerk-voor-kenmerk vergelijking. Een brief die alleen naar het octrooinummer verwijst zegt nog niets over inbreuk.
• Bij een eigen ontwerp: laat vroeg een vrijheidsanalyse doen. Een kenmerk vermijden kost in de ontwerpfase weinig en na de productiestart heel veel.

De beschermingsomvang werkt door in vrijwel alle andere bepalingen van dit hoofdstuk: zij bepaalt de reikwijdte van het verbod uit artikel 53 ROW 1995 en van de rechten uit artikel 54 ROW 1995, en zij speelt ook een rol bij de positie van de voorgebruiker in artikel 55 ROW 1995.