Artikel 45 ROW 1995: Als de Staat zelf de aanvrager is

Dit artikel regelt het eenvoudigste geval van de hele geheimhoudingsparagraaf: de Staat is zelf houder van de octrooiaanvrage en de minister van Defensie vindt dat de inhoud geheim moet blijven in het belang van de verdediging van het Koninkrijk of zijn bondgenoten. Dan volstaat een bekendmaking aan het octrooibureau.

Waarom het hier zo kort kan, is goed te begrijpen. De uitgebreide regeling voor gewone aanvragers bestaat vooral uit waarborgen: verplichte mededelingen aan de aanvrager, een opschorting die telkens opnieuw moet worden verlengd en een aanspraak op schadevergoeding. Al die waarborgen beschermen de aanvrager tegen de overheid. Zijn overheid en aanvrager dezelfde partij, dan is er niemand die tegen zichzelf beschermd hoeft te worden. Wat blijft staan is dat er een besluit van de minister nodig is; wat wegvalt is de vaste periode van jaren met haar verlengingsmomenten.

Geen vaste periode, wel een duidelijk einde

De opschorting van de inschrijving loopt totdat de minister aan het bureau bekendmaakt dat de inhoud niet langer geheim hoeft te blijven. Er is dus geen vaste periode van jaren en geen verlengingsritueel. Wel is er een helder eindpunt: de geheimhouding stopt niet vanzelf, maar door een bekendmaking. Zolang die uitblijft, blijft de aanvrage buiten het openbare register.

Wat de opschorting betekent

Opschorting van de inschrijving is geen intrekking en geen weigering. De aanvrage bestaat, met haar datum van indiening en alles wat daaraan hangt. Maar zij komt ook niet verder: zolang de inschrijving is opgeschort, wordt de aanvrage niet ter inzage gelegd en wordt er geen octrooi op verleend. Er valt dus meer weg dan alleen de zichtbaarheid in het octrooiregister; de hele verdere behandeling ligt stil. Dat is ook de bedoeling, want register en terinzagelegging zijn juist de instrumenten waarmee de wet een aanvrage kenbaar maakt voor derden, en die kenbaarheid is bij een geheime uitvinding ongewenst.

Waarom de Staat überhaupt octrooi aanvraagt

Het kan vreemd lijken dat de Staat octrooi aanvraagt op iets dat geheim moet blijven. Toch is dat verstandig. Met een aanvrage legt de Staat een datum vast. Blijkt de techniek later ook civiel bruikbaar, of vervalt het defensiebelang, dan kan de aanvrage alsnog haar gewone weg gaan zonder dat de kennis inmiddels door een ander is geclaimd.

Een onderzoeksgroep van een overheidsdienst ontwikkelt een methode om materiaalmoeheid in constructies te meten. De methode is ook militair bruikbaar. De dienst dient een aanvrage in, de minister laat het bureau weten dat de inhoud geheim moet blijven en de aanvrage verdwijnt uit het zicht. Jaren later, als de techniek civiel wordt uitgerold, komt er een bekendmaking dat geheimhouding niet meer nodig is en volgt inschrijving.

In de praktijk

• Voor overheidsdiensten: bepaal vóór indiening of het defensiebelang speelt, zodat de bekendmaking niet achteraf hoeft en de aanvrage niet per ongeluk zichtbaar wordt.
• Voor onderzoekssamenwerkingen: is de Staat niet de enige aanvrager, dan gaat het niet meer om dit artikel maar om de gewone geheimhoudingsroute, met alle termijnen en de vergoedingsregeling die daarbij horen.
• Voor wie in het register zoekt: houd er rekening mee dat het octrooiregister niet alles laat zien; een opgeschorte aanvrage bestaat wel, maar is onzichtbaar.