Artikel 40 ROW 1995: Defensiescreening van een octrooiaanvrage

Een octrooi is een ruil: je krijgt een tijdelijk monopolie en de samenleving krijgt jouw kennis, want de aanvrage wordt openbaar. Bij uitvindingen die militair bruikbaar zijn wringt die ruil. Dit artikel geeft het octrooibureau daarom een eerste zeef: het kijkt of geheimhouding in het belang van de verdediging van het Koninkrijk of zijn bondgenoten kan zijn.

De toets is nadrukkelijk voorlopig. Het bureau beslist niet dat de aanvrage geheim moet blijven, maar signaleert dat dit belang aanwezig kán zijn. Die lage drempel past bij de rol van het bureau: het beoordeelt octrooien, geen veiligheidsvraagstukken. Het echte oordeel komt van de minister van Defensie.

Drie maanden om te signaleren

Het bureau maakt zijn standpunt zo snel mogelijk bekend en uiterlijk binnen drie maanden na indiening. Die korte termijn is logisch: de aanvrage moet worden tegengehouden voordat zij in de openbaarheid komt. Is de termijn verstreken zonder bekendmaking, dan loopt de aanvrage de gewone weg.

De minister van Defensie mag het bureau aanwijzingen geven over de vraag wanneer zo'n belang aanwezig kan zijn. Zo krijgt het bureau een kader mee zonder dat het zelf inhoudelijke veiligheidsafwegingen hoeft te maken.

Wat er daarna gebeurt

Tegelijk met de bekendmaking stuurt het bureau het besluit door aan de minister, samen met de beschrijving en de tekeningen die bij de aanvrage horen. De minister heeft daarmee alles in handen om zelf te beslissen. Die vervolgbeslissing en de termijn daarvoor staan in artikel 41 ROW 1995.

Zolang dit artikel wordt toegepast, wordt de inschrijving van de aanvrage in het octrooiregister opgeschort. Het register is openbaar, dus opschorting is precies wat geheimhouding hier betekent: niemand kan zien dat en waarvoor octrooi is aangevraagd.

Wat het voor de aanvrager betekent

Je aanvrage verdwijnt niet, maar bevriest in de openbaarheid. Dat heeft gevolgen die verder gaan dan het register: je kunt de aanvrage niet als visitekaartje gebruiken bij investeerders, je kunt er lastig over publiceren en je moet oppassen met buitenlandse indieningen. Voor de schade die deze gedwongen stilte oplevert bestaat een aanspraak op vergoeding door de Staat; die staat in artikel 42 ROW 1995.

Een start-up ontwikkelt een sensor die trillingen in een romp meet. De toepassing is bedoeld voor de scheepsbouw, maar is ook voor detectiedoeleinden bruikbaar. Kort na indiening laat het bureau weten dat geheimhouding in beeld is. De onderneming moet haar productlancering en haar persbericht uitstellen tot duidelijk is wat de minister beslist.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: houd bij uitvindingen met een mogelijke militaire kant rekening met deze fase in je planning, en spreek intern af dat er tot nader order niets over naar buiten gaat.
• Voor investeerders en partners: stem geheimhoudingsafspraken hierop af; een aanvrage die niet zichtbaar is in het register is daarmee niet minder waard.
• Voor Europese routes: wie via het Europees Octrooiverdrag wil indienen en een defensiebelang vermoedt, moet de bijzondere route van artikel 46 ROW 1995 volgen.