Artikel 10 ROW 1995: Twee octrooien voor dezelfde uitvinding

Dit artikel voorkomt dat één uitvinding twee keer wordt beschermd. Roept iemand voor een nationale aanvrage de voorrang in van een eerdere nationale aanvrage, en wordt op beide een octrooi verleend, dan verliest het octrooi op de eerdere aanvrage zijn rechtsgevolg voor zover het over dezelfde uitvinding gaat.

Dubbele bescherming is om twee redenen ongewenst. Voor de houder levert zij niets extra's op, want hij kan hetzelfde verbod maar één keer effectief inroepen. Voor derden is zij hinderlijk: wie wil weten of hij vrij is om te handelen, moet twee rechten in kaart brengen die uit verschillende data en met verschillende looptijden voortkomen. De wet knipt daarom het overbodige recht van zijn werking af.

Geen vernietiging maar verlies van werking

De formulering is nauwkeurig: het eerdere octrooi heeft geen rechtsgevolgen. Het wordt dus niet met terugwerkende kracht weggevaagd, maar het kan niet meer worden ingezet. Bovendien werkt het verlies alleen voor zover de twee octrooien over dezelfde uitvinding gaan. Beschermt het eerdere octrooi ook iets anders, bijvoorbeeld een variant die in het latere octrooi niet is geclaimd, dan blijft het voor dat deel gewoon overeind. In de praktijk vraagt dat om een vergelijking van de conclusies van beide octrooien.

Iedereen kan het laten vaststellen

Het tweede lid maakt de vordering tot vaststelling dat een octrooi geen rechtsgevolg heeft toegankelijk voor iedereen. Je hoeft dus geen concurrent te zijn of een dreigende procedure te kunnen aantonen. Dat past bij het karakter van de regel: het gaat om de vraag of een recht dat tegen de hele wereld werkt, terecht in het register staat. Zo'n vaststelling ligt in het verlengde van de nietigheidsregeling van artikel 75 ROW 1995, waarvan enkele leden hier van overeenkomstige toepassing zijn verklaard voor onder meer de wijze waarop een uitspraak in het octrooiregister wordt verwerkt.

Waar dit vandaan komt

De situatie ontstaat vooral bij een bewuste strategie. Een uitvinder dient eerst een korte, goedkope aanvrage in om een datum vast te leggen, werkt daarna een jaar door en dient dan een uitgewerkte aanvrage in met een beroep op de voorrang van die eerste aanvrage. Dat beroep op voorrang binnen het eigen stelsel berust op dit artikel zelf, dat de figuur veronderstelt en de gevolgen ervan regelt; de internationale voorrangsregeling ziet op een eerdere aanvrage in een ander land. Laat de aanvrager de eerste aanvrage niet vallen, dan lopen er twee trajecten die tot twee octrooien kunnen leiden. Dit artikel zorgt ervoor dat alleen het latere, uitgewerkte recht overblijft.

Een voorbeeld

Een ontwikkelaar van laadtechniek dient in januari een basisaanvrage in voor een koppelstuk. Elf maanden later dient hij een tweede aanvrage in waarin het koppelstuk verder is uitgewerkt, met een beroep op de voorrang van de eerste. Beide leiden tot een octrooi. Een concurrent die met een verbod wordt geconfronteerd, ontdekt dat de kern van beide octrooien identiek is. Hij kan laten vaststellen dat het eerste octrooi voor dat gedeelte geen rechtsgevolg heeft. De houder houdt zijn latere recht en verliest per saldo weinig, maar hij had zich de dubbele taksen kunnen besparen.

In de praktijk

• Trek de eerste aanvrage in. Wie prioriteit inroept van een eigen eerdere aanvrage, laat die eerste doorgaans vallen; dat scheelt kosten en discussie.
• Vergelijk de conclusies. Of het echt om dezelfde uitvinding gaat, blijkt uit de conclusies en niet uit de titel of de beschrijving.
• Voor wie wordt aangesproken. Word je op twee octrooien tegelijk aangesproken die uit dezelfde familie komen, controleer dan of het oudste nog wel werking heeft.
• Let op de looptijd. De twee octrooien hebben verschillende ingangsdata; welk recht overblijft, bepaalt tot wanneer bescherming loopt.