Artikel 1 ROW 1995: Kernbegrippen van de octrooiwet

Dit artikel is de woordenlijst van de Rijksoctrooiwet 1995. Het legt vast wat de wet bedoelt met termen als bureau, octrooiregister, biologisch materiaal en Europees octrooi, zodat die woorden in de hele wet precies dezelfde betekenis houden.

Een begripsbepaling lijkt saai, maar hij beslist vaak een discussie. Wie wil weten welke regel op zijn recht van toepassing is, moet eerst weten in welke categorie dat recht valt. De wetgever heeft daarom niet per hoofdstuk losse omschrijvingen opgenomen, maar één centrale lijst waar de rest van de wet op terugvalt.

Drie soorten octrooien voor het Koninkrijk

Langs drie wegen kan bescherming voor het Koninkrijk ontstaan. Het nationale octrooi wordt op grond van deze wet verleend. Het Europees octrooi wordt verleend op grond van het Europees Octrooiverdrag en valt daarna uiteen in nationale delen; de wet gebruikt die term voor het deel dat voor het Koninkrijk geldt. Het Europees octrooi met eenheidswerking is ook langs de Europese weg verleend, maar geniet in het Europese deel van Nederland eenheidswerking op grond van een Europese verordening: het is dan één ondeelbaar recht in plaats van een bundel losse nationale rechten. Het tweede lid stelt daar nog een bijzondere categorie uit artikel 51a ROW 1995 mee gelijk.

Voor de praktijk is dit onderscheid geen formaliteit. Het bepaalt onder meer welke instantie over de geldigheid gaat, welke taksen je betaalt en bij welke rechter je terechtkomt. Voor het eenheidsoctrooi is dat het Eengemaakt Octrooigerecht, dat de wet in dit artikel eveneens definieert.

Waarom de biotechnische termen erin staan

Biologisch materiaal is in deze wet materiaal dat genetische informatie bevat en zichzelf kan vermenigvuldigen of in een biologisch systeem vermenigvuldigd kan worden: van een bacteriestam tot een zaad. De microbiologische werkwijze is enger omschreven en knoopt aan bij microbiologisch materiaal: het gaat om iedere werkwijze waarin microbiologisch materiaal wordt gebruikt, die daarop ingrijpt of die het als resultaat heeft. Werken met zaden of met plantmateriaal valt daar dus niet vanzelf onder. Deze omschrijvingen zijn het scharnier voor artikel 2a ROW 1995 en artikel 3 ROW 1995, die bepalen welke uitvindingen op levend materiaal wel en niet voor octrooi in aanmerking komen. Ook het begrip plantenras staat hier, met een verwijzing naar het Europese kwekersrecht, omdat de wet plantenrassen juist buiten het octrooi houdt.

Bureau, register en orde

Drie institutionele termen keren voortdurend terug. Het bureau is de instantie die aanvragen behandelt, aangewezen in artikel 15 ROW 1995. Het octrooiregister is het openbare register van artikel 19 ROW 1995 waarin aanvragen, verleende octrooien en wijzigingen worden ingeschreven. De orde is de beroepsorganisatie van octrooigemachtigden waarnaar artikel 23d ROW 1995 verwijst. En waar de wet spreekt over Onze Minister, gaat het steeds om de minister van Economische Zaken.

Een voorbeeld

Een start-up heeft een kweekmethode voor algen ontwikkeld en wil weten of daar octrooi op mogelijk is. De vraag of haar algenstam biologisch materiaal is, beantwoordt zij met de omschrijving uit dit artikel: de stam bevat genetische informatie en kan zichzelf repliceren, dus valt hij eronder. Daarmee komt zij in het spoor van artikel 2a ROW 1995 terecht en niet in het gewone regime voor machines en apparaten. Had zij alleen naar artikel 2 ROW 1995 gekeken, dan was zij die afslag misgelopen.

In de praktijk

• Lees de definitie voordat je een regel toepast. Woorden als aanvrage, bureau en octrooi hebben hier een preciezere betekenis dan in het spraakgebruik.
• Weet welk type recht je hebt. Een nationaal octrooi, een Europees octrooi en een eenheidsoctrooi verschillen in kosten, in geldigheidsgebied en in de rechter die erover gaat.
• Verdragen komen hier binnen. Het Europees Octrooiverdrag, het Samenwerkingsverdrag en het Verdrag inzake octrooirecht worden in dit artikel benoemd en werken via de rest van de wet door in nationale procedures.