Artikel 3 WVW 1994: Noodbevoegdheid bij buitengewone omstandigheden

Artikel 3 WVW 1994 is een noodbepaling. Vereisen buitengewone omstandigheden dat, dan kunnen het derde en het vierde lid van artikel 4 WVW 1994 bij koninklijk besluit in werking worden gesteld, op voordracht van de minister-president. Die leden maken het mogelijk af te wijken van de gewone verkeersregels voor voertuigen van de strijdkrachten en voor aangewezen overheidsdiensten. In normale tijden liggen die bevoegdheden stil.

Hoe de bevoegdheid werkt

Het gaat om een schakelbepaling: het koninklijk besluit maakt bestaande bepalingen werkzaam, het schrijft zelf geen gedrag voor. De bevoegdheid staat naast de mogelijkheden die de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden biedt om een beperkte of algemene noodtoestand af te kondigen; artikel 3 WVW 1994 doet daaraan niet af.

Controle door het parlement

Omdat de regering hier zonder voorafgaande wetgeving ingrijpt, bouwt de wet een tegenwicht in. Is het besluit eenmaal genomen, dan gaat onverwijld een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer over het voortduren van de in werking gestelde bepalingen. Het parlement beslist dus alsnog, maar achteraf.

• Verwerping — wijzen de Staten-Generaal het voorstel af, dan worden de bepalingen onverwijld bij koninklijk besluit weer buiten werking gesteld.
• Herstel van de normale situatie — zodra de omstandigheden dat toelaten, volgt eveneens een koninklijk besluit dat de bepalingen buiten werking stelt.

- Voordracht — al deze besluiten komen tot stand op voordracht van de minister-president, niet van de vakminister.

Bekendmaking

Een noodbesluit moet direct kenbaar zijn. De wet schrijft daarom voor dat het besluit wordt bekendgemaakt op de daarin aangegeven wijze en dat het meteen na die bekendmaking in werking treedt. Plaatsing in het Staatsblad volgt in ieder geval, ook als de eerste bekendmaking langs een andere weg is gelopen. Zo kan snelheid worden gecombineerd met een vindbare, officiële tekst.

Een voorbeeld

Bij een grootschalige ramp moeten militaire colonnes en hulpdiensten ongehinderd door een getroffen gebied kunnen rijden. Een koninklijk besluit stelt dan de betrokken leden van artikel 4 WVW 1994 in werking, waarna daarop gebaseerde afwijkingen mogelijk worden. Zodra de acute fase voorbij is, moet het besluit weer worden ingetrokken; de uitzondering mag niet stilzwijgend blijven doorlopen.

In de praktijk

Voor de gewone weggebruiker is dit artikel zelden direct merkbaar, maar het verklaart wel waarom in uitzonderlijke tijden ander verkeersgedrag van overheidsvoertuigen kan worden toegestaan. Voor wie met de gevolgen te maken krijgt, is van belang dat een afwijkende bevoegdheid altijd terug te voeren moet zijn op een gepubliceerd besluit, en dat de gewone regels herleven zodra dat besluit vervalt.