Artikel 123b WVW 1994: Ongeldigheid van het rijbewijs bij recidive

Dit artikel bevat de recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten. Wordt iemand als bestuurder van een motorrijtuig onherroepelijk veroordeeld voor een van de zware feiten die het artikel opsomt, en had hij dat feit begaan terwijl er nog geen vijf jaar waren verstreken sinds een eerdere onherroepelijke veroordeling voor een soortgelijk feit, dan verliest zijn rijbewijs zijn geldigheid. Beslissend is dus het tijdstip waarop het nieuwe feit is begaan, niet de datum van de tweede uitspraak. Het verlies geldt voor alle categorieën waarvoor het rijbewijs is afgegeven en voor de resterende geldigheidsduur. Er komt geen apart besluit aan te pas: het gevolg treedt van rechtswege in.

Om welke feiten het gaat

• Rijden onder invloed — een veroordeling op grond van artikel 8 WVW 1994: rijden onder zodanige invloed van alcohol, drugs of medicijnen dat men niet meer tot behoorlijk rijden in staat is, rijden met een ademalcoholgehalte hoger dan 570 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht of een bloedalcoholgehalte hoger dan 1,3 milligram alcohol per milliliter bloed, of rijden met drugs boven de wettelijke grenswaarden (artikel 8, vijfde lid).
• Niet meewerken aan het onderzoek — het niet voldoen aan een bevel op grond van artikel 163 WVW 1994, bijvoorbeeld het weigeren van medewerking aan een ademonderzoek of een bloedonderzoek.
• Een ongeval in die toestand — een veroordeling op grond van artikel 6 WVW 1994 wanneer de bestuurder in de hiervoor bedoelde toestand verkeerde of daarna niet aan zo'n bevel voldeed.

Voor de eerdere veroordeling is die hogere alcoholgrens niet vereist: elke eerdere veroordeling wegens een feit uit artikel 8 WVW 1994, wegens zo'n feit in combinatie met artikel 6 WVW 1994 of wegens het niet voldoen aan zo'n bevel telt mee. Voor de toepassing van dit artikel wordt een strafbeschikking gelijkgesteld met een veroordeling. Een zaak die buiten de rechter om is afgedaan, telt dus mee voor de vijfjaarstermijn.

Wat er daarna moet gebeuren

Het rijbewijs moet worden ingeleverd bij de Dienst Wegverkeer, voor zover het niet al op een andere grond is ingeleverd. Wie weer wil rijden, moet een nieuw rijbewijs aanvragen en daarbij aantonen dat hij beschikt over de rijvaardigheid en over de lichamelijke en geestelijke geschiktheid die voor de gevraagde categorieën is vereist. Was het rijbewijs al eerder zijn geldigheid kwijtgeraakt, dan plaatst de officier van justitie daarover een aantekening in het rijbewijzenregister, zodat die eis bij een volgende aanvraag zichtbaar is.

Ook buitenlandse rijbewijzen

Voor de toepassing van dit artikel telt ook een rijbewijs mee dat buiten Nederland is afgegeven, als de houder hier woont. Wie hier woont en met een buitenlands document rijdt, ontloopt de regeling dus niet. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere uitvoeringsregels worden gesteld.

Een voorbeeld

Een bestuurder wordt veroordeeld wegens rijden onder invloed en houdt daarna zijn rijbewijs. Vier jaar later begaat hij opnieuw een feit dat onder deze regeling valt, en daarvoor volgt een onherroepelijke veroordeling. Omdat het nieuwe feit binnen vijf jaar na de eerdere veroordeling is begaan, is zijn rijbewijs ongeldig voor alle categorieën, ook voor die welke met de zaak niets te maken hebben. Hij moet het inleveren en kan pas een nieuw rijbewijs krijgen als hij opnieuw aantoont dat hij rijvaardig en geschikt is.

In de praktijk

De gevolgen van deze regeling reiken verder dan de straf die de rechter oplegt: een nieuw feit binnen vijf jaar na een eerdere veroordeling raakt de rijbevoegdheid in volle omvang, met alles wat daaraan vastzit voor werk en gezin. Bent u eerder veroordeeld voor zo'n feit, laat u dan bijstaan zodra er een nieuwe zaak speelt, want de gevolgen zijn niet beperkt tot de zaak zelf. Levert u het rijbewijs in wanneer dat moet, en houd er rekening mee dat de weg terug via onderzoek naar rijvaardigheid en geschiktheid loopt.