Artikel 156a WVW 1994: Aanduiding van de bebouwde kom

Waar de bebouwde kom begint en eindigt, is voor het verkeer van groot belang: binnen en buiten de kom gelden andere regels, onder meer voor de snelheid. Dit artikel legt vast wie die grens zichtbaar maakt en wie dat betaalt. Burgemeester en wethouders duiden de grenzen van de bebouwde kom of kommen aan, op kosten van de gemeente, voor zover en op de wijze die bij ministeriële regeling is bepaald.

Een plicht, geen bevoegdheid

De formulering laat weinig ruimte: de aanduiding gebeurt, zij is niet optioneel. Dat is begrijpelijk, want de gevolgen van de komgrens gelden van rechtswege voor iedere weggebruiker. Zou de aanduiding ontbreken of onduidelijk zijn, dan zou een bestuurder niet kunnen weten welk regime geldt. De plicht ligt bij het college, dus bij het dagelijks bestuur van de gemeente.

Eén gemeente, meerdere kommen

De wet spreekt uitdrukkelijk van de kom of kommen. Veel gemeenten bestaan uit meerdere kernen, elk met een eigen bebouwde kom. Elk van die kommen moet worden aangeduid. Dat betekent in de praktijk een groot aantal punten waar de grens zichtbaar moet zijn, op elke weg die de kom in of uit loopt.

Uniformiteit via de ministeriële regeling

Hoe de aanduiding eruitziet en in welke gevallen zij moet gebeuren, bepaalt de gemeente niet zelf: dat volgt uit een ministeriële regeling. Daarmee wordt geborgd dat de komgrens er overal in het land hetzelfde uitziet. Een weggebruiker die van de ene gemeente naar de andere rijdt, hoeft zo niet te raden of hij de kom binnenrijdt; hij herkent het aan de vaste vormgeving.

Een voorbeeld. Een gemeente met drie dorpskernen breidt een van die kernen uit met een nieuwe wijk. De bebouwing reikt daardoor verder dan voorheen, en de gemeenteraad stelt bij besluit een nieuwe komgrens vast. Pas daarna is het college aan zet: het laat de aanduiding op de betrokken wegen aansluiten bij die vastgestelde grens, en de gemeente draagt de kosten daarvan.

In de praktijk

Voor bestuurders is de aanduiding het moment waarop een ander regime ingaat; daar wordt ook op gecontroleerd. Voor gemeenten hoort het bijhouden van de komgrenzen bij het beheer. De aanduiding volgt daarbij niet de bebouwing zelf, maar de vastgestelde grens: is die aan verandering toe, dan moet de gemeenteraad daar eerst een besluit over nemen, waarna het college de aanduiding daarop aanpast. Gebeurt dat niet, dan sluit de juridische situatie niet meer aan bij wat de weggebruiker ziet.

• Verplicht. Het college duidt de grenzen aan; er is geen keuze.
• Kosten voor de gemeente. De aanduiding wordt uit de gemeentekas betaald.
• Vaste vormgeving. De ministeriële regeling bepaalt hoe en waar.