Artikel 159 WVW 1994: Opsporing van feiten uit deze wet

Niet iedere ambtenaar mag een verkeersdelict opsporen. Dit artikel somt op wie dat wel mag: de gewone en buitengewone opsporingsambtenaren uit de artikelen 141 en 142 Sv, een aantal bij algemene maatregel van bestuur aangewezen ambtenaren van specifieke diensten, en bepaalde controleurs uit het personenvervoer voor zover het om voertuigeisen gaat. Wie in deze opsomming niet voorkomt, kan aan deze wet geen opsporingsbevoegdheid ontlenen.

De drie groepen

De eerste groep is de breedste: de opsporingsambtenaren die de artikelen 141 en 142 Sv aanwijzen. Daaronder vallen de politie en de buitengewoon opsporingsambtenaren, ieder binnen de eigen bevoegdheid. Zij zijn ook de personen die in de rest van de wet steeds terugkeren, onder meer bij de vorderingen van artikel 160 WVW 1994 en bij de invordering van het rijbewijs.

De tweede groep bestaat uit ambtenaren van een aantal met name genoemde diensten: de Rijksbelastingdienst, de waterstaatsdiensten van rijk en provincie, de Dienst Wegverkeer en de verkeersinspecties. Zij zijn niet zonder meer bevoegd: er moet een algemene maatregel van bestuur zijn die hen aanwijst, en hun bevoegdheid reikt niet verder dan wat die regeling bepaalt. Dat past bij hun taak, die zich concentreert op voertuigen, documenten en registers.

De derde groep komt uit de Wet personenvervoer 2000. Deze controleurs zijn bevoegd voor zover het gaat om de eisen die de Wegenverkeerswet aan de voertuigen uit die wet stelt. Zo kan bij een controle van een bus of taxi in één keer worden gekeken naar zowel de vervoersregels als de voertuigeisen.

Verschil met toezicht

Opsporing veronderstelt een strafbaar feit; toezicht niet. Artikel 158 WVW 1994 gaat over toezicht op de naleving en wijst deels dezelfde personen aan. Het onderscheid is niet academisch: het bepaalt welke bevoegdheden mogen worden gebruikt en welke waarborgen gelden. Een toezichthouder die tijdens een controle een strafbaar feit ontdekt, moet vanaf dat moment binnen zijn opsporingsbevoegdheid blijven.

Een voorbeeld. Bij een controle langs de weg wordt een vrachtwagen stilgezet door een team waarin naast de politie ook ambtenaren van de Dienst Wegverkeer meelopen. De politie kan proces-verbaal opmaken voor alle feiten uit deze wet. De ambtenaren van de Dienst Wegverkeer kunnen dat alleen voor de feiten waarvoor zij zijn aangewezen; voor het overige is een collega met een ruimere bevoegdheid nodig.

In de praktijk

Wie een boete of een proces-verbaal betwist, kijkt vaak naar de inhoud van het verwijt. De bevoegdheid van degene die het feit constateerde is een tweede vraag die zelfstandig van belang kan zijn. Zij volgt uit dit artikel en, voor de tweede groep, uit de algemene maatregel van bestuur waarin de aanwijzing staat.

• Politie en boa's. Bevoegd via de artikelen 141 en 142 Sv.
• Aangewezen diensten. Alleen binnen de grenzen van de aanwijzing.
• Vervoerscontroleurs. Uitsluitend voor de voertuigeisen.