Artikel 178 WVW 1994: Misdrijven en overtredingen onderscheiden

Twee korte leden met grote gevolgen. De feiten die in de artikelen 175 en 176 WVW 1994 strafbaar zijn gesteld, zijn misdrijven. De feiten uit artikel 177 WVW 1994 zijn overtredingen. Die kwalificatie staat los van de vraag hoe zwaar de straf in een concreet geval uitpakt; zij bepaalt het regime waarbinnen de zaak wordt behandeld.

Waarom het onderscheid ertoe doet

Het strafrecht kent voor misdrijven en overtredingen verschillende regels. Bij misdrijven zijn poging en medeplichtigheid strafbaar, bij overtredingen niet. Misdrijven veronderstellen doorgaans opzet of schuld als bestanddeel, terwijl bij overtredingen het overtreden van de norm zelf voldoende is. Ook de rechtsgang verschilt: overtredingen worden in beginsel behandeld door de kantonrechter, misdrijven door de politierechter of, bij zwaardere zaken, door een meervoudige kamer. De vrijheidsstraf heet bij misdrijven gevangenisstraf en bij overtredingen hechtenis.

Gevolgen buiten de strafzaak

Voor veel mensen wegen de gevolgen buiten de rechtszaal het zwaarst. Een veroordeling voor een misdrijf wordt geregistreerd en kan doorwerken bij de beoordeling van een verklaring omtrent het gedrag, wat problemen kan geven voor wie beroepsmatig rijdt of met vertrouwensfuncties werkt. Ook in het buitenland kan het onderscheid merkbaar zijn bij visumaanvragen. Bij overtredingen speelt dat in veel mindere mate.

Wat waar onder valt

De indeling is eenvoudig te maken. Misdrijf zijn: het door schuld veroorzaken van een verkeersongeval met de dood of letsel als gevolg, het opzettelijk zeer gevaarlijke rijgedrag van artikel 5a WVW 1994, het rijden onder invloed, het verlaten van de plaats van een ongeval, het rijden tijdens een ontzegging, het manipuleren van tellerstanden, het frauderen met kentekens en documenten, het niet meewerken aan een adem- of bloedonderzoek en het rijden ondanks een rijverbod. Overtreding zijn: het veroorzaken van gevaar of hinder van artikel 5 WVW 1994, het rijden zonder geldig rijbewijs, en de reeks administratieve en controleverplichtingen die artikel 177 WVW 1994 opsomt.

Een voorbeeld. Twee bestuurders worden op dezelfde avond gecontroleerd. De een heeft te veel gedronken; de ander is zijn rijbewijs vergeten en blijkt dat nooit te hebben gehaald. De eerste staat terecht voor een misdrijf, de tweede voor een overtreding. Beiden kunnen een boete krijgen, maar alleen bij de eerste kan de rechter daarnaast de rijbevoegdheid ontzeggen: rijden zonder rijbewijs staat niet in de opsomming van artikel 179 WVW 1994. Ook voor hun documentatie en voor de procedure verschillen de gevolgen wezenlijk.

In de praktijk

Wie een dagvaarding of strafbeschikking ontvangt, doet er goed aan als eerste na te gaan welk artikel wordt genoemd. Staat daar artikel 175 of 176 WVW 1994, dan gaat het om een misdrijf en is er reden om de zaak serieus te nemen, ook als het gevorderde bedrag meevalt. Staat er artikel 177 WVW 1994, dan is het een overtreding, met een lichter regime maar met dezelfde mogelijkheid van een ontzegging in de gevallen die artikel 179 WVW 1994 noemt.