Artikel 179 WVW 1994: Ontzegging van de rijbevoegdheid

De ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen is een bijkomende straf. Meestal komt zij naast een gevangenisstraf, hechtenis of geldboete, maar de rechter kan haar ook als enige straf opleggen. Voor veel veroordeelden is het de zwaarst voelbare sanctie, omdat werk, gezin en dagindeling ervan afhangen. Dit artikel bepaalt bij welke feiten zij kan worden opgelegd en hoe lang zij mag duren.

Vijf jaar of twee jaar

Voor de zwaarste feiten geldt een maximum van vijf jaren. Het gaat om veroordeling wegens het opzettelijk zeer gevaarlijke rijgedrag van artikel 5a WVW 1994, het ongeval door schuld van artikel 6 WVW 1994, het verlaten van de plaats van een ongeval, het rijden onder invloed, het rijden tijdens een ontzegging of met een ongeldig rijbewijs, het rijden ondanks een rijverbod en het niet meewerken aan een adem- of bloedonderzoek.

Een maximum van twee jaren geldt bij veroordeling wegens onder meer het veroorzaken van gevaar of hinder van artikel 5 WVW 1994, het houden van of deelnemen aan een wedstrijd op de weg, het niet opvolgen van aanwijzingen, kentekenfraude, onjuiste opgaven voor een kentekenregistratie of een rijbewijs, en het misbruiken van een kentekenbewijs of keuringsbewijs. Datzelfde maximum geldt voor de eigenaar of houder die niet voldoet aan de plicht van de artikelen 165 en 166 WVW 1994 om de bestuurder bekend te maken. Verder kan bij algemene maatregel van bestuur worden aangewezen bij welke andere feiten een ontzegging van ten hoogste twee jaren mogelijk is.

Recidive

Wie het opnieuw doet, riskeert een langere ontzegging. Wordt een van de zwaarste feiten gepleegd terwijl na afloop van een eerdere ontzegging voor zo'n feit nog geen vijf jaren zijn verstreken, dan kan de ontzegging oplopen tot tien jaren. Bij de lichtere categorie geldt: is na afloop van een eerdere ontzegging nog geen twee jaren verstreken, dan kan de nieuwe ontzegging ten hoogste vier jaren duren. Een eerdere onherroepelijke veroordeling door een strafrechter in een andere lidstaat van de Europese Unie wegens soortgelijke feiten telt daarbij mee.

Aftrek van de invorderingsperiode

Het zesde lid voorkomt dubbeltelling. De tijd dat het rijbewijs vóór het ingaan van de ontzegging op grond van artikel 164 WVW 1994 ingevorderd of ingehouden is geweest, wordt volledig van de duur van de ontzegging afgetrokken. Wie zijn rijbewijs maandenlang kwijt was in afwachting van de zitting, houdt dus een navenant kortere ontzegging over. Voor die aftrek telt ook een buiten Nederland afgegeven rijbewijs mee, als de houder hier woont.

Een voorbeeld. Een bestuurder wordt aangehouden met te veel alcohol op; zijn rijbewijs wordt ingevorderd en de officier van justitie houdt het onder zich. Vier maanden later legt de rechter naast een geldboete een ontzegging op. Die vier maanden gaan van de ontzegging af. Was hij eerder onherroepelijk veroordeeld en eindigde die eerdere ontzegging minder dan vijf jaar geleden, dan had de rechter een aanzienlijk ruimer maximum tot zijn beschikking.

In de praktijk

Een strafbeschikking van de officier van justitie wordt voor dit artikel met een veroordeling gelijkgesteld en telt dus mee voor de recidiveregeling. Ook de officier van justitie kan bij strafbeschikking een ontzegging opleggen, maar voor een kortere maximale duur dan de rechter: op grond van artikel 257a Sv ten hoogste zes maanden. De rechter hoeft de ontzegging niet volledig onvoorwaardelijk op te leggen: een deel of het geheel kan voorwaardelijk zijn, en via bijzondere voorwaarden kan zij op maat worden gesneden, bijvoorbeeld zo dat de veroordeelde overdag mag rijden maar 's nachts niet. Verder geldt de ontzegging ook voor degene die onder onmiddellijk toezicht van een ander rijdt. Belangrijk is ten slotte het onderscheid met de bestuursrechtelijke maatregelen: een ongeldigverklaring of schorsing van het rijbewijs is iets anders dan deze bijkomende straf, en beide kunnen naast elkaar spelen.