- Op de eerste vordering van de in artikel 159, onderdelen a en b, bedoelde personen is de bestuurder van een motorrijtuig, tegen wie door een van die personen proces-verbaal wordt opgemaakt ter zake van overtreding van een bij of krachtens deze wet vastgesteld voorschrift, verplicht tot overgifte van het hem afgegeven rijbewijs dan wel het hem door het daartoe bevoegde gezag buiten Nederland afgegeven rijbewijs en, indien hem daar een internationaal rijbewijs is afgegeven, dat bewijs.
- De in het eerste lid bedoelde vordering wordt gedaan in geval van overtreding van: a. artikel 8, indien bij een onderzoek als bedoeld in het tweede lid, van die bepaling blijkt of, bij ontbreken van een dergelijk onderzoek, een ernstig vermoeden bestaat dat het alcoholgehalte van de adem van de bestuurder hoger is dan 570 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht, onderscheidenlijk het alcoholgehalte van het bloed van de bestuurder hoger blijkt te zijn dan 1,3 milligram alcohol per milliliter bloed; b. artikel 8, indien bij een onderzoek als bedoeld in het derde of vierde lid, aanhef en onderdeel b, juncto het derde lid, van die bepaling blijkt of, bij het ontbreken van een dergelijk onderzoek, een ernstig vermoeden bestaat dat het alcoholgehalte van de adem van de bestuurder hoger is dan 350 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht, onderscheidenlijk het alcoholgehalte van het bloed van de bestuurder hoger blijkt te zijn dan 0,8 milligram alcohol per milliliter bloed; c. artikel 163, tweede, zesde of zevende lid; d. overschrijding van een krachtens deze wet vastgestelde maximumsnelheid met vijftig kilometer of meer, door een bestuurder van een motorrijtuig anders dan een bromfiets, in geval van staandehouding van de bestuurder; e. overschrijding van een krachtens deze wet vastgestelde maximumsnelheid met dertig kilometer of meer door een bestuurder van een bromfiets, in geval van staandehouding van de bestuurder.
- De in het eerste lid bedoelde vordering kan worden gedaan indien door de overtreding de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht.
- De ingevorderde bewijzen worden tegelijk met het proces-verbaal onverwijld opgezonden aan de officier van justitie. In de gevallen bedoeld in het tweede lid, onderdeel a, b, d, of e, of indien op grond van andere feiten of omstandigheden ernstig rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat de bestuurder opnieuw een feit als bedoeld in het tweede of derde lid zal begaan, is de officier van justitie bevoegd de ingevorderde bewijzen onder zich te houden totdat de strafbeschikking onherroepelijk is geworden, de rechterlijke uitspraak in kracht van gewijsde is gegaan of, indien bij die strafbeschikking of uitspraak de bestuurder de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen onvoorwaardelijk is ontzegd, tot het tijdstip waarop de ontzegging is verstreken.
- De officier van justitie is bevoegd de toepassing van de in het vierde lid bedoelde bevoegdheid te schorsen indien: a. de geldigheid van de bewijzen ingevolge artikel 131, tweede lid, onderdeel a, voor alle categorieën van motorrijtuigen waarvoor zij zijn afgegeven, wordt geschorst; b. de bewijzen ingevolge artikel 124 voor alle categorieën van motorrijtuigen waarvoor zij zijn afgegeven, ongeldig worden verklaard voor een bepaald deel van de geldigheidsduur; c. een rechterlijke uitspraak of strafbeschikking waarbij de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen is ontzegd, voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden. De schorsing duurt voort zolang de bewijzen ingevolge de onderdelen a, b en c ongeldig zijn.
- Indien de officier van justitie binnen tien dagen na de dag van invordering niet gebruik maakt van de in het vierde lid bedoelde bevoegdheid, geeft hij de ingevorderde bewijzen onverwijld terug aan de houder. Teruggave vindt eveneens plaats, indien ernstig rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat aan de houder in geval van veroordeling door de rechter dan wel uitvaardiging van een strafbeschikking geen onvoorwaardelijke ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen zal worden opgelegd, dan wel geen onvoorwaardelijke ontzegging van langere duur dan de tijd gedurende welke de bewijzen zijn ingevorderd of ingehouden geweest. Teruggave vindt ten slotte plaats indien het onderzoek van de zaak op de terechtzitting niet binnen zes maanden na de dag van invordering is aangevangen, dan wel binnen die termijn geen strafbeschikking is uitgevaardigd. Het rijbewijs wordt niet aan de houder teruggegeven, indien het een rijbewijs betreft waarvan ingevolge een der artikelen 130, tweede lid, of 164 de overgifte is gevorderd, waarvan ingevolge de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften de inlevering is gevorderd of ten aanzien waarvan ingevolge een der artikelen 120, derde lid, 123b, vierde lid, 124, vierde lid, 131, tweede lid, onderdeel b, 132, vijfde lid, 134, vierde lid, of 180, vierde lid, een verplichting tot inlevering bestaat. Het rijbewijs wordt in dat geval doorgeleid naar degene bij wie de houder dat rijbewijs had dienen in te leveren.
- In geval van toepassing van het eerste lid kan het motorrijtuig, voor zover geen andere bestuurder beschikbaar is of de bestuurder niet aanstonds voldoet aan de vordering, onder toezicht of, voor zover degene die het proces-verbaal opmaakt zulks nodig oordeelt, in bewaring worden gesteld. In het laatste geval zijn de artikelen 170, tweede lid, tweede en derde volzin, vierde en vijfde lid, 171, 172 en 173, eerste lid, van deze wet en de artikelen 4:116, 4:118 tot en met 4:124, 5:10, 5:25, eerste en zesde lid, 5:29, tweede en derde lid, 5:30, eerste, tweede, vierde en vijfde lid, van de Algemene wet bestuursrecht van overeenkomstige toepassing. Teruggave van het motorrijtuig vindt slechts plaats indien aan de vordering is voldaan of indien de officier van justitie zich niet langer tegen de teruggave verzet.
- In geval van toepassing van het eerste of vierde lid kan elke belanghebbende bij klaagschrift daartegen opkomen. Zolang in de zaak nog geen vervolging is ingesteld, wordt het klaagschrift ingediend ter griffie van de rechtbank in het arrondissement waar het in het eerste lid bedoelde feit werd begaan, en anders ter griffie van het gerecht in feitelijke aanleg waarvoor de vervolging plaatsvindt of, in geval van verzet tegen een uitgevaardigde strafbeschikking, zou worden voortgezet, dan wel het laatst plaatsvond. Artikel 552a, vierde en zesde lid, van het Wetboek van Strafvordering is verder van overeenkomstige toepassing. De raadkamer van het gerecht geeft zo spoedig mogelijk, na de belanghebbende, desverlangd bijgestaan door diens raadsman, te hebben gehoord, althans opgeroepen, zijn met redenen omklede beslissing, welke onverwijld aan de belanghebbende wordt betekend. Tegen de beslissing kan door het openbaar ministerie binnen veertien dagen daarna en door de belanghebbende binnen veertien dagen na de betekening beroep in cassatie worden ingesteld. De Hoge Raad beslist zo spoedig mogelijk.
- Indien de zaak eindigt zonder oplegging van straf of maatregel of met zodanige oplegging, doch op grond van een feit waarvoor de toepassing van het eerste of vierde lid niet is toegelaten, kan de rechter op verzoek van de gewezen verdachte hem een vergoeding ten laste van de Staat toekennen voor de schade die hij ten gevolge van die toepassing heeft geleden. Onder schade is begrepen het nadeel dat niet in vermogensschade bestaat. De artikelen 533, derde tot en met zesde lid, 534, 535 en 536 van het Wetboek van Strafvordering zijn van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 163 · Bevel tot ademonderzoek of bloedonderzoek
Verder 165 · Bekendmaken wie de bestuurder was
→
Artikel 164 WVW 1994: Invordering van het rijbewijs
Invordering van het rijbewijs
Wettekst
Toelichting
Wie tegen de vordering van een bevoegde ambtenaar aan loopt, moet zijn rijbewijs ter plaatse afgeven. Dit artikel regelt die invordering: in welke gevallen zij verplicht is, wanneer zij mogelijk is, hoe lang het document weg kan blijven en welke rechtsgang openstaat. Het gaat om een maatregel vooraf, los van de straf die de rechter of de officier van justitie later oplegt.
Wanneer invordering verplicht is
Het tweede lid noemt de gevallen waarin de vordering wordt gedaan. Bij alcohol gelden twee grenzen. Blijkt uit het onderzoek, of bestaat bij het ontbreken daarvan een ernstig vermoeden, dat het ademalcoholgehalte hoger is dan 570 microgram per liter uitgeademde lucht of het bloedalcoholgehalte hoger dan 1,3 milligram per milliliter, dan volgt invordering. Voor de gevallen die onder het derde en vierde lid van artikel 8 WVW 1994 vallen, liggen de grenzen bij 350 microgram per liter uitgeademde lucht en 0,8 milligram per milliliter bloed. Verder is invordering verplicht bij het niet nakomen van de medewerkingsplichten van artikel 163 WVW 1994, bij een snelheidsoverschrijding van vijftig kilometer per uur of meer met een motorrijtuig en van dertig kilometer per uur of meer met een bromfiets, in beide gevallen als de bestuurder staande is gehouden.
Wanneer invordering mogelijk is
Naast die verplichte gevallen kan het rijbewijs ook worden ingevorderd wanneer door de overtreding de veiligheid op de weg ernstig in gevaar is gebracht. Dat is een open norm die ruimte laat voor gedrag dat niet in een grenswaarde is te vangen, maar in de gegeven omstandigheden wel zeer gevaarlijk was.
Wat de officier van justitie doet
Het ingevorderde document gaat met het proces-verbaal meteen naar de officier van justitie. Bij de twee alcoholgevallen en de twee snelheidsgevallen mag hij het onder zich houden tot de zaak onherroepelijk is afgedaan of, bij een onvoorwaardelijke ontzegging, tot die ontzegging is verstreken. Ging het om het weigeren van medewerking aan het onderzoek, of om een invordering wegens ernstig gevaar op de weg, dan kan hij het rijbewijs alleen houden wanneer ernstig rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat de bestuurder opnieuw zo'n feit begaat. Maakt hij binnen tien dagen na de invordering geen gebruik van die bevoegdheid, dan krijgt de houder zijn rijbewijs onverwijld terug. Teruggave volgt ook wanneer ernstig rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat geen onvoorwaardelijke ontzegging zal worden opgelegd, of geen ontzegging die langer duurt dan de periode waarin het document al weg was, en verder wanneer de zaak niet binnen zes maanden na de invordering op zitting is aangevangen en er ook geen strafbeschikking is uitgevaardigd. Bestaat er tegelijk een plicht om het rijbewijs elders in te leveren, dan gaat het document daarheen in plaats van naar de houder. Wordt later een ontzegging van de rijbevoegdheid opgelegd voor het feit waarvoor het rijbewijs was ingevorderd, dan wordt de tijd waarin het rijbewijs ingevorderd en ingehouden was op grond van artikel 179 WVW 1994 op de duur van die ontzegging in mindering gebracht.
Het voertuig en de klaagschriftprocedure
Is er geen andere bestuurder beschikbaar, of voldoet de bestuurder niet meteen aan de vordering, dan kan het motorrijtuig onder toezicht worden gesteld of, als degene die het proces-verbaal opmaakt dat nodig vindt, in bewaring worden genomen. Eén van die twee situaties is dus al genoeg. Teruggave van het voertuig volgt pas als aan de vordering is voldaan of als de officier van justitie zich niet meer verzet. Tegen de invordering en tegen het onder zich houden kan elke belanghebbende opkomen met een klaagschrift bij de rechtbank. De raadkamer hoort de belanghebbende, zo nodig met zijn raadsman, en beslist zo spoedig mogelijk met redenen omkleed; tegen die beslissing staat binnen veertien dagen beroep in cassatie open.
Loopt de zaak uiteindelijk af zonder straf of maatregel, of alleen op een grond waarvoor invordering niet was toegestaan, dan kan de rechter op verzoek een vergoeding ten laste van de Staat toekennen voor de geleden schade, ook voor nadeel dat niet uit vermogensschade bestaat. Voor wie zijn auto voor zijn werk nodig heeft, is dat een reële mogelijkheid, al staat de uitkomst nooit vooraf vast.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag een ander dan de officier van justitie het rijbewijs inhouden?
De Hoge Raad beslist dat inhouding van het rijbewijs betekent dat iemand voorlopig en onmiddellijk niet meer aan het verkeer mag deelnemen waar een rijbewijs voor nodig is, met mogelijk ernstige gevolgen voor werk en privéleven. Daarom gaat het om een zo ingrijpende bevoegdheid dat de aard ervan zich verzet tegen uitoefening door iemand anders dan de officier van justitie; mandaat aan een andere medewerker van het parket is uitgesloten. Het gelijkluidende oordeel van de rechtbank, die het klaagschrift gegrond had verklaard en teruggave had bevolen, is juist; het beroep van het openbaar ministerie wordt verworpen.
-
Wanneer mag de officier van justitie het rijbewijs houden?
De Hoge Raad legt artikel 164 lid 4 WVW 1994 zo uit dat in de gevallen waarvoor lid 2 de vordering tot overgifte voorschrijft, steeds een wettelijk vermoeden van gevaar voor herhaling geldt. De officier van justitie is dan bevoegd het ingevorderde rijbewijs onder zich te houden, tenzij bijzondere omstandigheden meebrengen dat met herhaling toch niet ernstig rekening hoeft te worden gehouden, of er klemmende redenen zijn om van die maatregel af te zien. De beschikking van de rechtbank, die het klaagschrift gegrond had verklaard, is daarom ontoereikend gemotiveerd en wordt vernietigd.
-
Mag ook een buitenlands rijbewijs worden ingehouden?
De Hoge Raad leidt uit het samenstel van artikel 164 WVW 1994 af dat ook buitenlandse rijbewijzen kunnen worden ingevorderd en ingehouden in de gevallen van het tweede en derde lid, en dat daarvoor niet is vereist dat de houder in Nederland woont. Dat elders in de wet een inleverplicht niet geldt voor een buitenlands rijbewijs van iemand die niet in Nederland woont, verandert dat niet: die regeling ziet op andere gevallen. De rechtbank, die het klaagschrift op dat punt gegrond had verklaard, oordeelde onjuist; de beschikking wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Wanneer is het rijbewijs 'ingevorderd'?
De Hoge Raad beslist dat van invordering in de zin van artikel 164 lid 6 WVW 1994 pas sprake is wanneer het rijbewijs, naar aanleiding van een vordering tot overgifte op grond van het eerste lid, daadwerkelijk is ontvangen door de daar genoemde personen of door het openbaar ministerie. Daarmee begint de termijn van tien dagen waarbinnen de officier van justitie moet beslissen of hij het rijbewijs onder zich houdt. Het andersluidende oordeel van de rechtbank is onjuist; de beschikking wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Hoe lang blijft de vordering tot overgifte gelden?
De Hoge Raad merkt de vordering tot overgifte aan als veiligheidsmaatregel, net zoals het invorderen en het inhouden van een rijbewijs dat zijn: zij loopt vooruit op de beslissing over het feit waarvoor zij is gedaan. Een redelijke uitleg brengt daarom mee dat die vordering haar kracht verliest zodra bij strafbeschikking of rechterlijke beslissing over dat feit geen onvoorwaardelijke rijontzegging is opgelegd, ook als daartegen nog een rechtsmiddel openstaat of is ingesteld. Omdat hier een geheel voorwaardelijke ontzegging was opgelegd, was het oordeel van het hof dat de vordering nog gold onjuist; de uitspraak wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.