- Op de eerste vordering van de in artikel 159 bedoelde personen is de bestuurder van een motorrijtuig verplicht dat motorrijtuig te doen stilhouden alsmede de volgende bewijzen behoorlijk ter inzage af te geven: a. de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen delen van het kentekenbewijs, dan wel het in artikel 37, eerste lid, onderdeel b, bedoelde bewijs, en, indien met het motorrijtuig een aanhangwagen wordt voortbewogen, de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen delen van het kentekenbewijs van de aanhangwagen, dan wel het in artikel 37, eerste lid, onderdeel b, bedoelde bewijs voor de aanhangwagen; b. het rijbewijs dan wel het hem door het daartoe bevoegde gezag buiten Nederland afgegeven rijbewijs en, indien hem buiten Nederland een internationaal rijbewijs is afgegeven, dat bewijs; c. het ingevolge de richtlijn vakbekwaamheid bestuurders, bedoeld in artikel 151b, onderdeel a, vereiste getuigschrift; d. indien hem ter zake van een bij of krachtens deze wet vastgesteld voorschrift ontheffing is verleend, de beschikking houdende verlening van ontheffing; e. een gehandicaptenparkeerkaart of een kaart ten behoeve van het vervoer van gehandicapten, indien hij ter zake van het besturen van het motorrijtuig op grond van een bij of krachtens deze wet vastgesteld voorschrift dient te beschikken over een dergelijke kaart; f. de begeleiderspas.
- Indien het kentekenbewijs is afgegeven voor een aanhangwagen die overeenkomstig het krachtens deze wet bepaalde is voorzien van een identificatieplaat, kan aan de vordering worden voldaan binnen een bij algemene maatregel van bestuur vastgestelde termijn.
- Op de eerste vordering van de in artikel 159 bedoelde personen is de bestuurder van een voertuig, niet zijnde een motorrijtuig, verplicht dat voertuig te doen stilhouden en, indien hem ter zake van een bij of krachtens deze wet vastgesteld voorschrift ontheffing is verleend, de beschikking houdende verlening van ontheffing behoorlijk ter inzage af te geven.
- De in artikel 159 bedoelde personen zijn bevoegd zich te vergewissen van de naleving van de bij of krachtens deze wet vastgestelde voorschriften en zo nodig een voertuig ten aanzien waarvan zij een onderzoek wensen in te stellen, naar een nabij gelegen plaats te voeren of te doen voeren. De bestuurder van het voertuig ten aanzien waarvan dit onderzoek wenselijk wordt geoordeeld, en de bestuurder van het voertuig waardoor een aanhangwagen wordt voortbewogen ten aanzien waarvan zodanig onderzoek wenselijk wordt geoordeeld, zijn verplicht desgevorderd hun tot het onderzoek noodzakelijke medewerking te verlenen en desverlangd de in artikel 159 bedoelde personen in hun voertuig te vervoeren.
- Op de eerste vordering van een van de in artikel 159, onderdeel a, bedoelde personen zijn de bestuurder van een voertuig, degene die aanstalten maakt een voertuig te gaan besturen en de begeleider, verplicht hun medewerking te verlenen aan: a. een onderzoek van de psychomotorische functies en de oog- en spraakfuncties, ter vaststelling van een mogelijke overtreding van artikel 8, eerste of vijfde lid, b. een voorlopig onderzoek van uitgeademde lucht, ter vaststelling van een mogelijke overtreding van artikel 8, tweede of derde lid, of c. een onderzoek van speeksel, ter vaststelling van een mogelijke overtreding van artikel 8, vijfde lid, alsmede de aanwijzingen die die persoon in dat kader geeft, op te volgen.
- De bestuurder van een voertuig of de begeleider, die door een der in artikel 159 bedoelde personen in overtreding wordt bevonden van een bij of krachtens deze wet vastgesteld voorschrift, is verplicht de hem door die persoon ter bescherming van bij het verkeer betrokken belangen gegeven bevelen op te volgen.
- Op eerste vordering van de in artikel 159 bedoelde personen is de begeleider verplicht zijn rijbewijs behoorlijk ter inzage af te geven.
←
Terug 159 · Opsporing van feiten uit deze wet
Verder 161 · Innemen en doorsturen van rijbewijzen
→
Artikel 160 WVW 1994: Stoppen en documenten tonen bij controle
Stoppen en documenten tonen bij controle
Wettekst
Toelichting
Dit is het artikel achter de gewone verkeerscontrole. Op de eerste vordering van een opsporingsambtenaar moet de bestuurder van een motorrijtuig stoppen en een aantal bewijsstukken laten zien. Daarnaast geeft het artikel de bevoegdheid het voertuig te onderzoeken en verplicht het tot medewerking aan onderzoek naar rijden onder invloed. Het gaat steeds om plichten van de bestuurder tegenover de personen die in artikel 159 WVW 1994 zijn aangewezen.
Stoppen en tonen
De vordering om te stoppen moet meteen worden opgevolgd: de wet spreekt van de eerste vordering. Daarna moeten de gevraagde documenten behoorlijk ter inzage worden gegeven. Het gaat om de aangewezen delen van het kentekenbewijs, ook van een meegevoerde aanhangwagen, om het rijbewijs en een eventueel internationaal rijbewijs, om het getuigschrift van vakbekwaamheid voor beroepschauffeurs, om een verleende ontheffing, om een gehandicaptenparkeerkaart of vervoerskaart wanneer die voor het rijden vereist is, en om de begeleiderspas. Voor een aanhangwagen met een identificatieplaat geldt een soepeler regime: het kentekenbewijs mag dan binnen een bij algemene maatregel van bestuur bepaalde termijn worden overgelegd. De stukken worden bij deze controle alleen bekeken; u houdt ze. Het afnemen van een rijbewijs of kentekenbewijs is een andere, zwaardere bevoegdheid, zoals de invordering.
Bestuurders van een voertuig dat geen motorrijtuig is, bijvoorbeeld een fiets, moeten eveneens stoppen op vordering. Zij hoeven alleen een ontheffing te tonen als zij die op grond van deze wet hebben gekregen.
Onderzoek van het voertuig
Het vierde lid geeft de bevoegdheid om na te gaan of de voorschriften worden nageleefd en om een voertuig zo nodig naar een nabijgelegen plaats te brengen of te laten brengen, bijvoorbeeld een weegbrug of een controlelocatie. De bestuurder moet daaraan meewerken, bijvoorbeeld door de motorkap te openen of de lading te laten zien, en moet de ambtenaar desgevraagd in zijn voertuig meenemen. Dat laatste klinkt ongewoon, maar het is praktisch: bij een vrachtwagen die naar een keurplaats rijdt, blijft de controle zo doorlopen.
Medewerking aan alcohol- en drugscontrole
Het vijfde lid verplicht de bestuurder, degene die aanstalten maakt te gaan rijden en de begeleider om mee te werken aan drie soorten onderzoek en om de aanwijzingen daarbij op te volgen: een onderzoek van de psychomotorische functies en de oog- en spraakfuncties, een voorlopig onderzoek van uitgeademde lucht, en een onderzoek van speeksel. Deze onderzoeken dienen om vast te stellen of artikel 8 WVW 1994 mogelijk is overtreden. Anders dan bij de andere leden kan niet iedereen die vordering doen: alleen de opsporingsambtenaren die in artikel 159 onder a WVW 1994 worden genoemd, kunnen deze medewerking verlangen. Dat het ook geldt voor wie nog niet rijdt maar daartoe aanstalten maakt, is bewust: de wet wil niet dat het moment van instappen bepalend is.
De blaastest uit dit lid is een eerste zeef bij een controle. Er hoeft geen verdenking te bestaan; iedere bestuurder kan erom worden gevraagd. Rijst daarna het vermoeden van rijden onder invloed, dan kan de ademanalyse van artikel 163 WVW 1994 volgen. Dat is het eigenlijke bewijsonderzoek, en dat mag alleen bij een verdachte.
Een voorbeeld. Een bestuurder wordt bij een controle staande gehouden. Hij toont zijn rijbewijs, maar zegt zijn kentekenbewijs thuis te hebben laten liggen. Dat is een zelfstandig verzuim: de wet verlangt dat de aangewezen documenten bij de controle worden getoond. Wordt hem daarnaast gevraagd te blazen, dan is ook dat een verplichting die hij niet naar eigen inzicht kan afwijzen.
Bevelen opvolgen
Wie in overtreding wordt bevonden, moet de bevelen opvolgen die de ambtenaar geeft ter bescherming van de belangen die bij het verkeer spelen, bijvoorbeeld een bevel om niet verder te rijden. Het zevende lid verplicht ten slotte ook de begeleider zijn eigen rijbewijs te tonen. Het niet naleven van deze verplichtingen is elders in deze wet strafbaar gesteld. Bevelen kunnen bovendien met bestuursdwang worden afgedwongen.
Grenzen aan de stopbevoegdheid
Het stopteken uit dit artikel is bedoeld voor toezicht op het verkeer. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad moet de vordering verband houden met de controle op de naleving van deze wet, maar die controle hoeft niet beperkt te blijven tot het nakijken van papieren. Stuit de politie tijdens zo'n rechtmatige controle onverwacht op aanwijzingen voor een strafbaar feit, dan mag zij daarop verder optreden. Ook het feit dat de politie de inzittenden al ergens van verdenkt, maakt de controle niet ongeoorloofd. Anders is het wanneer de verkeerscontrole alleen een voorwendsel is om iemand in een strafrechtelijk onderzoek staande te houden: bewijs dat op die manier wordt verkregen, kan dan onrechtmatig zijn.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Is het stopteken een ambtelijk bevel (art. 184 Sr)?
De Hoge Raad beslist dat artikel 160 lid 1 WVW 1994 verplichtingen voor de bestuurder bevat, maar niet uitdrukkelijk zegt dat de ambtenaar tot het doen van de vordering gerechtigd is. Het bevel om het motorrijtuig te laten stilhouden is daarom geen vordering die krachtens wettelijk voorschrift is gedaan in de zin van artikel 184 lid 1 Sr; de wet stelt het niet-naleven zelf al als overtreding van de WVW strafbaar. Het andersluidende oordeel van het hof berust op een onjuiste rechtsopvatting; de uitspraak wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Mag een verkeerscontrole tegelijk opsporing dienen?
De Hoge Raad stelt voorop dat het gebruik van de controlebevoegdheden van artikel 160 lid 1 en 4 WVW 1994 verband moet houden met de naleving van die wet. Is daadwerkelijk inzage in rijbewijs of kentekenpapieren gevorderd, dan mag worden aangenomen dat dat is gebeurd. De uitoefening is dan in beginsel rechtmatig, ook als zij daarnaast opsporing mogelijk maakt waarop die bepalingen niet zien, en ook als er al een verdenking tegen de betrokkene bestond, mits de waarborgen voor een verdachte in acht worden genomen. Het hof had hier ten onrechte aangenomen dat de bevoegdheid uitsluitend voor een ander doel was gebruikt; de uitspraak wordt vernietigd en de zaak verwezen.
-
Mag de politie selecteren op de herkomst van een kenteken?
De Hoge Raad herhaalt zijn maatstaf over de controlebevoegdheden van artikel 160 lid 1 en 4 WVW 1994 en vult die aan: die bepalingen zeggen niets over de keuze van de te controleren bestuurders, maar de rechter kan vaststellen dat bij die keuze ongerechtvaardigd onderscheid is gemaakt, ook naar nationaliteit. Hij moet dan bepalen welk gevolg aan die onrechtmatigheid wordt verbonden. Het oordeel van het hof dat controle op kentekens uit een bepaalde groep landen geen discriminatie opleverde, is niet zonder meer begrijpelijk; de uitspraak wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Tegen wie mag de controlebevoegdheid worden gebruikt?
De controlebevoegdheid van het eerste lid kan worden uitgeoefend tegenover de bestuurder van een motorrijtuig in de zin van artikel 1 onder o van deze wet. Het hof had vastgesteld dat de betrokkene bij een geparkeerde auto stond en dat inzage in zijn rijbewijs en het kentekenbewijs was gevorderd, maar uit die vaststellingen volgt niet dat hij op dat moment of kort daarvoor de bestuurder was. Het oordeel dat de verbalisanten tot die controle bevoegd waren, is daarom ontoereikend gemotiveerd; de uitspraak wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Levert het bevel van lid 6 een bevelsbevoegdheid op?
De Hoge Raad beslist dat artikel 160 lid 6 WVW 1994 een verplichting voor de bestuurder bevat om bevelen ter bescherming van verkeersbelangen op te volgen, maar de ambtenaar niet uitdrukkelijk het recht geeft zo'n bevel te geven. Een vordering om een plek te verlaten is daarom geen bevel krachtens wettelijk voorschrift in de zin van artikel 184 lid 1 Sr; het niet-naleven is alleen als overtreding van de WVW strafbaar. Het hof oordeelde anders; de uitspraak wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.