Artikel 158 WVW 1994: Toezicht op naleving van deze wet

Toezicht en opsporing zijn twee verschillende dingen. Opsporing begint bij een verdenking van een strafbaar feit; toezicht is het gewone controleren of de regels worden nageleefd, ook zonder dat iemand ergens van wordt verdacht. Dit artikel regelt het toezicht: wie het uitoefent en met welke bevoegdheden. Wie de opsporing van verkeersfeiten doet, staat in artikel 159 WVW 1994.

Wie toezicht houdt

Twee groepen zijn met het toezicht belast. Ten eerste de personen die ook met de opsporing zijn belast, genoemd in artikel 159 WVW 1994. Ten tweede personen die de minister daartoe bij besluit aanwijst, maar alleen voor zover dat besluit dat bepaalt. Die begrenzing is belangrijk: een aangewezen toezichthouder heeft geen open mandaat, maar precies de taak en de reikwijdte die in het aanwijzingsbesluit staan.

Het toezicht op grond van dit artikel geldt voor de hele wet, met uitzondering van drie hoofdstukken die de wet uitdrukkelijk buiten dit regime houdt. Voor die onderwerpen is het toezicht elders geregeld. Wie wil weten of een controle op dit artikel kan steunen, moet dus eerst kijken in welk hoofdstuk de regel staat die wordt gecontroleerd.

Welke bevoegdheden erbij horen

De algemene toezichtbevoegdheden staan in de Algemene wet bestuursrecht. Dit artikel voegt daar twee bevoegdheden uit artikel 160 WVW 1994 aan toe, en die zijn nauwkeurig afgebakend. Uit het vierde lid van dat artikel geldt alleen het onderdeel over het vervoeren van personen: de bestuurder moet de toezichthouder desverlangd in zijn voertuig meenemen. Het onderzoeken van het voertuig zelf of het laten wegbrengen daarvan hoort daar niet bij. Daarnaast geldt de bevoegdheid uit het vijfde lid van artikel 160 WVW 1994, die ziet op medewerking aan onderzoek naar het rijden onder invloed.

Bekendmaking van de aanwijzing

Een aanwijzingsbesluit wordt bekendgemaakt door plaatsing in de Staatscourant. Dat is geen formaliteit. Wie wordt gecontroleerd, moet kunnen nagaan of degene tegenover hem daadwerkelijk bevoegd is en waarvoor. De publicatie maakt dat controleerbaar, ook achteraf, bijvoorbeeld wanneer in een procedure wordt betwist of een controle rechtmatig was.

Een voorbeeld. Een transportbedrijf krijgt een controle op zijn terrein van een ambtenaar die geen politieambtenaar is. Het bedrijf mag vragen op welke grondslag die controle berust. Blijkt uit het aanwijzingsbesluit dat de betrokkene alleen voor een bepaald onderdeel van de wet is aangewezen, dan reikt zijn bevoegdheid niet verder dan dat onderdeel. Voor onderwerpen daarbuiten moet hij zich tot een collega wenden die daarvoor wel is aangewezen.

In de praktijk

Voor de gecontroleerde is de kernvraag steeds dezelfde: wie staat hier tegenover mij, en waarvoor is die bevoegd. Medewerking aan rechtmatig toezicht is verplicht; de omvang van die plicht wordt bepaald door de aanwijzing en door de bevoegdheden die de wet aan de toezichthouder geeft.

• Toezicht is geen opsporing. Er hoeft geen verdenking te zijn.
• De aanwijzing bepaalt de grenzen. Alleen binnen de omschreven taak.
• Publicatie in de Staatscourant. De aanwijzing is voor iedereen na te gaan.