Artikel 118 WVW 1994: Rijbewijscategorieën en beperkende codes

Een rijbewijs is geen algemene toestemming om te rijden, maar een bevoegdheid voor bepaalde soorten voertuigen. Dit artikel legt dat vast: het rijbewijs wordt afgegeven voor het besturen van een of meer categorieën motorrijtuigen die op het document worden aangeduid. Welke categorieën er zijn, wordt bij algemene maatregel van bestuur bepaald. Daarnaast kan de bevoegdheid binnen een categorie worden beperkt, door eisen te stellen aan het motorrijtuig of aan de bestuurder.

Categorieën als bouwstenen

De indeling in categorieën loopt langs voertuigsoorten: bromfietsen, motorfietsen in verschillende zwaarteklassen, personenauto's, vrachtwagens, bussen en de bijbehorende combinaties met aanhangwagen. Iedere categorie kent een eigen minimumleeftijd en een eigen examen. Dat betekent dat een bevoegdheid voor de ene categorie niets zegt over de andere: wie al jaren auto rijdt, mag daarmee nog geen motorfiets besturen. De aanduiding op het rijbewijs is dus letterlijk te nemen.

Beperkingen binnen een categorie

• Eisen aan het voertuig — de bevoegdheid kan bijvoorbeeld worden beperkt tot voertuigen met een bepaalde bediening of met een aangepaste inrichting.
• Eisen aan de bestuurder — te denken valt aan de verplichting een hulpmiddel te gebruiken waarmee aan de geschiktheidseisen wordt voldaan.

Deze beperkingen worden op het rijbewijs aangegeven; hoe dat gebeurt, is bij ministeriële regeling geregeld. In de praktijk gebeurt dat met codes op de achterkant van het document. Die codes zijn geen aantekening zonder gevolgen: rijden buiten de beperking betekent rijden zonder de vereiste bevoegdheid.

Waarom beperkingen bestaan

Zonder deze mogelijkheid zou de beoordeling zwart-wit zijn: iemand is geschikt of niet. Dat zou onnodig hard uitpakken voor mensen die met een aanpassing prima kunnen rijden. Door de bevoegdheid te knippen, kan iemand rijden binnen de grenzen waarbinnen dat verantwoord is. De keerzijde is dat die grenzen ook echt gelden en bij een controle worden nagekeken.

Een voorbeeld

Iemand haalt zijn rijbewijs op een auto met automatische transmissie. Op het document komt daardoor een beperking te staan. Leent hij later de auto van een vriend met handgeschakelde bak, dan valt dat buiten zijn bevoegdheid, ook al is het dezelfde categorie en dezelfde weg. Wil hij die beperking kwijt, dan zal hij daarvoor opnieuw examen moeten doen.

In de praktijk

Kijk op de achterzijde van uw rijbewijs welke codes erop staan en wat ze betekenen; veel mensen weten dat niet precies. Verandert uw situatie, bijvoorbeeld doordat u een hulpmiddel niet meer nodig hebt of juist wel, laat het rijbewijs dan aanpassen. Gaat u een ander type voertuig besturen dan u gewend bent — een camper, een aanhanger, een bestelbus — ga dan eerst na onder welke categorie het valt en of uw rijbewijs die categorie vermeldt.