Artikel 20a WVW 1994: Vaststelling van de bebouwde kom

Op tal van plaatsen in het verkeersrecht maakt het uit of u zich binnen of buiten de bebouwde kom bevindt: de standaardsnelheid verschilt, en ook allerlei andere regels knopen aan dat onderscheid aan. Artikel 20a WVW 1994 bepaalt wie die grens trekt. Dat is de gemeenteraad, bij besluit. Een gemeente kan meerdere bebouwde kommen hebben, bijvoorbeeld bij verschillende kernen binnen dezelfde gemeente.

Een besluit van de raad, geen kwestie van bebouwing

De grens van de bebouwde kom volgt niet automatisch uit de plek waar de huizen ophouden. Het is een juridische grens die de raad vaststelt. In de praktijk sluit die grens meestal aan bij het feitelijke beeld van de bebouwing en bij de inrichting van de weg, maar doorslaggevend is het raadsbesluit. Dat de raad hierover gaat en niet het college, past bij het gewicht ervan: het onderscheid werkt door in regels die voor iedereen op die weg gelden.

• Wie — de gemeenteraad, per gemeente en zo nodig per kern.
• Waarover — de grenzen van de bebouwde kom of kommen.

- Kader — nadere regels over de vaststelling volgen uit een algemene maatregel van bestuur.

Het bord en de grens

Het bord waarmee de bebouwde kom wordt aangeduid, maakt de grens zichtbaar, maar het schept haar niet. De grens is die van het raadsbesluit; het bord hoort daarmee overeen te stemmen. Loopt het uiteen, dan ontstaat een lastige situatie waarin de weggebruiker afgaat op wat hij ziet. Voor gemeenten is dat een reden om na elke wijziging van de komgrens meteen de borden te laten aanpassen, en andersom geen bord te verplaatsen zonder dat het besluit is gewijzigd.

Waarom de grens ertoe doet

Binnen de bebouwde kom is de omgeving anders: er lopen voetgangers, er wordt geparkeerd, er zijn oversteekplaatsen en zijstraten. Buiten de kom is de weg meer op doorstroming ingericht. Het onderscheid werkt daarom door in de gedragsregels die op artikel 13 WVW 1994 steunen en in de bevoegdheidsverdeling elders in de wet; zo gaat de aanwijzingsbevoegdheid van artikel 19 WVW 1994 uitsluitend over wegen buiten de bebouwde kom.

Een voorbeeld

Een dorp groeit met een nieuwe woonwijk aan de rand. Zolang de raad de komgrens niet verlegt, ligt die wijk formeel buiten de bebouwde kom, met alle gevolgen voor de standaardsnelheid op de weg ernaartoe. De gemeente zal dus een besluit moeten nemen en daarna de aanduiding op straat aanpassen. Alleen een bord verzetten is niet genoeg.

In de praktijk

Voor weggebruikers is de zichtbare aanduiding het aanknopingspunt: houd bij het passeren rekening met de andere regels die vanaf dat punt gelden. Voor bewoners die vinden dat hun straat ten onrechte buiten de kom valt, is het aangewezen adres de gemeenteraad; de vaststelling van de komgrens is een besluit van de raad en niet iets wat aan de wegbeheerder kan worden gevraagd.