Artikel 4aa WVW 1994: De taken van het CBR

Artikel 4aa WVW 1994 is de takenlijst van het CBR. Het bureau beoordeelt of iemand kan rijden en of hij daartoe lichamelijk en geestelijk in staat is, het legt onderzoeken en educatieve maatregelen op, het kan de geldigheid van een rijbewijs schorsen of dat rijbewijs ongeldig verklaren, en het doet daarnaast werk rond vakbekwaamheid in het beroepsvervoer, rijscholen en gegevensverwerking. Wie een oproep of een besluit van het CBR ontvangt, kan in dit artikel terugvinden op welke taak dat berust.

Beoordelen: rijvaardigheid en geschiktheid

De eerste twee taken zijn de bekendste. Rijvaardigheid gaat over kunnen: beheerst iemand het besturen van een motorrijtuig. Geschiktheid gaat over mogen op medische gronden: staan de lichamelijke of geestelijke gesteldheid het besturen in de weg. Bij de beoordeling van de rijvaardigheid is het CBR gebonden aan een richtlijn die bij ministeriële regeling wordt aangewezen; het bureau bepaalt de maatstaf dus niet zelf.

Ingrijpen in een bestaand rijbewijs

• Onderzoek opleggen — bestaat het vermoeden dat een houder onvoldoende rijvaardig of ongeschikt is, dan kan het CBR hem een onderzoek naar rijvaardigheid of geschiktheid opleggen.
• Educatieve maatregel — het bureau kan een maatregel opleggen die de rijvaardigheid of de geschiktheid moet bevorderen.
• Schorsen — het kan de geldigheid van een rijbewijs schorsen.
• Ongeldig verklaren — het kan een rijbewijs ongeldig verklaren.

Voor deze ingrepen geldt een uitbreiding die makkelijk over het hoofd wordt gezien: onder rijbewijzen vallen hier ook rijbewijzen die buiten Nederland zijn afgegeven, als de houder in Nederland woont. Wie hier woont en op een buitenlands rijbewijs rijdt, staat dus niet buiten het bereik van deze bevoegdheden.

Vakbekwaamheid, rijscholen en gegevens

Een tweede groep taken ligt in het beroepsvervoer en de opleidingskant. Het CBR beoordeelt de vakbekwaamheid van bestuurders in het goederen- en personenvervoer over de weg, erkent opleidingscentra voor nascholing, certificeert cursussen, registreert gevolgde nascholing en houdt toezicht op de naleving van de verplichtingen die uit die erkenningen voortvloeien. Het kan getuigschriften van vakbekwaamheid en van nascholing ongeldig verklaren, en het reikt certificaten uit aan bestuurders die een aantal uren nascholing hebben gevolgd zonder die te hebben voltooid. Daarnaast houdt het een systeem in stand waarin rijscholen worden ingeschreven, waarin franchiserelaties en overdrachten worden geregistreerd en waarmee rijscholen examens reserveren, en het informeert rijscholen over ontwikkelingen die hun werk raken.

Om dit werk te kunnen doen, verwerkt het CBR persoonsgegevens, waaronder gegevens over gezondheid in de zin van de Algemene verordening gegevensbescherming, voor zover dat voor zijn taken noodzakelijk is. Het verstrekt gegevens waar dat voor de taken van het bureau of van andere organisaties nodig is. Verder stelt het zijn eigen tarieven en de wijze van betaling vast, met inachtneming van artikel 4am WVW 1994, en het verleent ontheffingen als bedoeld in artikel 149 WVW 1994. Ook geeft het gehandicaptenparkeerkaarten af aan aanvragers die niet als ingezetene in de basisregistratie personen staan.

Een voorbeeld

Na een melding over het rijgedrag van een bestuurder ontstaat bij het CBR het vermoeden dat hij niet langer geschikt is. Het bureau legt een onderzoek op. Blijkt daaruit dat de geschiktheid ontbreekt, dan kan het rijbewijs ongeldig worden verklaard. Dat zijn besluiten van een bestuursorgaan: er moet een motivering onder liggen en er staat bezwaar en daarna beroep tegen open.

In de praktijk

Voor bestuurders is vooral van belang dat het CBR over de persoon gaat en niet over het voertuig; dat laatste is het werkterrein van de Dienst Wegverkeer. Krijgt iemand een brief van het CBR, dan is het zaak eerst na te gaan om welke taak het gaat: een onderzoek naar rijvaardigheid vraagt iets anders dan een medische beoordeling, en de gevolgen van schorsing en ongeldigverklaring verschillen.