Boek 10 Artikel 163 (10:163 BW)

Op het moment dat lading in de haven aankomt, komen vaak twee vragen op. Mag de vervoerder de lading vasthouden zolang hij niet is betaald? En kan iemand laten vaststellen in welke staat de lading wordt afgeleverd? Artikel 10:163 BW zegt welk recht die twee vragen beantwoordt, en kiest daarvoor het land van de haven waar de zaken ter lossing worden aangevoerd.

Ongeacht wat in het contract staat

Het recht van de loshaven geldt ongeacht het recht dat op de vervoerovereenkomst van toepassing is. Een rechtskeuze van vervoerder en afzender verandert daar niets aan, en ook het recht dat zonder rechtskeuze op de overeenkomst van toepassing zou zijn, speelt voor deze twee onderwerpen geen rol. Voor andere vragen uit de vervoerovereenkomst, die niet onder a of b vallen, regelt dit artikel niets.

• De vraag of de vervoerder een retentierecht heeft, en hoe ver dat gaat.
• De vraag of een gerechtelijk onderzoek naar de staat van de lading kan worden gevraagd.

- Bij vermoed verlies of schade ook een onderzoek naar de oorzaak en een begroting daarvan.

Welke haven telt

De wet spreekt van de haven waar de zaken ter lossing worden aangevoerd. Dat is een andere formulering dan in artikel 10:162 BW, dat kijkt naar de haven waar volgens de overeenkomst moet worden gelost. Het recht van die haven bepaalt zowel of de vervoerder dan wel degene die aflevering mag verlangen een onderzoek kan laten instellen, als welke gevolgen zo'n onderzoek heeft. Ook de omvang van het onderzoek volgt uit de wettekst: het kan gaan om de toestand bij aflevering en, bij vermoed verlies of schade aan de zaken of een gedeelte daarvan, om de oorzaken daarvan, met inbegrip van een begroting van de schade of het verlies.

Een voorbeeld met twee landen

Een partij goederen wordt vanuit Turkije naar Rotterdam vervoerd onder een overeenkomst die door Turks recht wordt beheerst. Weigert de ontvanger te betalen, dan beoordeelt u naar Nederlands recht of de vervoerder de lading mag vasthouden. Ontstaat er discussie over natte of beschadigde goederen, dan is het eveneens het Nederlandse recht dat bepaalt of een gerechtelijk onderzoek naar de toestand en de oorzaak kan worden gelast.

In de praktijk

Ga na in welke haven de lading daadwerkelijk ter lossing wordt aangevoerd, en welke mogelijkheden het recht van die haven biedt om de toestand van de lading gerechtelijk te laten vaststellen. Leg schade bij aankomst schriftelijk vast en bewaar foto's, meetgegevens en vrachtbescheiden. Voor vervoerders geldt dat het retentierecht naar het recht van de loshaven wordt beoordeeld; onterecht vasthouden kan tot aansprakelijkheid leiden.