Boek 10 Artikel 141 (10:141 BW)

Wie effecten aanhoudt, heeft ze niet in een la liggen maar op een rekening staan. Bij een grensoverschrijdende keten van banken en bewaarders is de vraag welk recht bepaalt wie rechthebbende is en hoe een pandrecht wordt gevestigd. Artikel 10:141 BW geeft daarvoor één aanknopingspunt: het recht van het land waar de rekening wordt gehouden waarin de effecten worden geadministreerd.

Eén rekening, één recht

Door bij de rekening aan te knopen, hoeft niet te worden gezocht naar de plaats van onderliggende stukken of naar de vestiging van de uitgevende instelling. Voor elke schakel in de keten geldt het recht van de plaats waar die schakel de rekening houdt. Dat maakt de positie van beleggers en van financiers voorspelbaar, ook als de effecten van tientallen uitgevende instellingen uit even zoveel landen afkomstig zijn.

Wat dat recht regelt

De wet werkt uit waar het aangewezen recht in het bijzonder over gaat. Dat zijn de rechten die op de effecten kunnen rusten en wat die inhouden, de eisen die aan overdracht en aan vestiging van zulke rechten worden gesteld, en de vraag wie de in de effecten besloten rechten mag uitoefenen. Ook de manier waarop die rechten veranderen, overgaan en vervallen, hun onderlinge rangorde en de executie vallen eronder.

• Welke rechten op de effecten kunnen rusten en wat zij inhouden.
• Welke handelingen nodig zijn voor overdracht of verpanding.

- Wie de rechten mag uitoefenen en hoe executie verloopt.

Een voorbeeld met twee landen

Een Nederlandse ondernemer verpandt zijn effectenportefeuille aan een bank, terwijl de rekening wordt gehouden door een instelling in Luxemburg. De eisen aan die verpanding en de manier waarop de bank zich bij wanbetaling kan verhalen, volgen dan het Luxemburgse recht. Dat de ondernemer hier woont en de bank hier gevestigd is, verandert daar niets aan.

In de praktijk

Neem bij financiering op onderpand van effecten altijd op waar de rekening wordt gehouden en welke instelling dat doet. Verplaatsing van een portefeuille naar een andere bewaarder kan het toepasselijke recht wijzigen. Laat vooraf uitzoeken welke handelingen dat recht voor een geldig pandrecht verlangt, want een pandrecht dat niet aan de plaatselijke eisen voldoet, biedt bij een faillissement geen bescherming. Dit artikel gaat overigens alleen over de goederenrechtelijke kant, niet over de afspraken tussen u en uw bank.