Boek 10 Artikel 113 (10:113 BW)

Wanneer ouders uit elkaar gaan en in verschillende landen wonen, of wanneer een kind met een buitenlandse achtergrond bescherming nodig heeft, rijst al snel de vraag welke regels gelden. Artikel 10:113 BW geeft daarop een kort antwoord: voor de bescherming van kinderen moet u niet in dit boek zijn, maar in een verdrag, een Europese verordening en de bijbehorende Nederlandse uitvoeringswet. Deze bepaling wijst dus vooral de weg.

Een wegwijzer, geen eigen regeling

Boek 10 bevat voor dit onderwerp geen zelfstandige verwijzingsregels. Dat past bij de opzet van het boek: verdragen en Europese verordeningen gaan voor, en de nationale wetgever vult alleen aan waar zij niets regelen. Bij ouderlijke verantwoordelijkheid en kinderbescherming is dat terrein zo goed als volledig door internationale regelingen bezet, en daarom volstaat de wet met een verwijzing naar de drie instrumenten die het onderwerp beheersen.

• Het Haagse verdrag uit 1996 over ouderlijke verantwoordelijkheid en de bescherming van kinderen.
• De Europese verordening over huwelijkszaken, ouderlijke verantwoordelijkheid en kinderontvoering.

- De Uitvoeringswet internationale kinderbescherming, die de nationale uitvoering regelt.

Drie vragen die u uit elkaar moet houden

Deze instrumenten regelen meer dan alleen het toepasselijke recht. Zij gaan ook over de vraag welke autoriteit bevoegd is, over de erkenning van beslissingen uit andere landen en over de samenwerking tussen autoriteiten. Het is verstandig die vragen gescheiden te stellen: welke rechter mag beslissen, welk recht past hij toe, en wordt zijn beslissing elders gevolgd. Antwoorden op de ene vraag zeggen niets over de andere.

Een voorbeeld met twee landen

Een moeder verhuist met haar kind van Nederland naar Spanje, terwijl de vader hier blijft en over het gezag wil procederen. Waar hij dat kan doen en welk recht daarbij hoort, volgt niet uit dit boek maar uit de genoemde verordening en het genoemde verdrag. Of een Spaanse beslissing over omgang hier wordt gevolgd, is opnieuw een aparte vraag, die eveneens langs die instrumenten wordt beantwoord.

In de praktijk

Voor de lezer betekent dit vooral dat u verder moet kijken dan het Burgerlijk Wetboek. De inhoud van de genoemde regelingen staat niet in dit boek en kan er ook niet uit worden afgeleid. Zoek daarom bij een grensoverschrijdende zaak over gezag, omgang of bescherming van een kind gericht naar de tekst van het toepasselijke instrument, of laat u daarover adviseren. Begin daarbij met de vraag waar het kind werkelijk woont; dat gegeven speelt in dit hele terrein een centrale rol.