Artikel 10:107 BW: Bereik van de regeling voor adopties buiten het verdrag om

Voordat u zich afvraagt of een buitenlandse adoptie in Nederland wordt erkend, moet u weten welk regime geldt. Er zijn er twee: dat van het Haags Adoptieverdrag 1993 en dat van de nationale regeling in dit boek. Artikel 10:107 BW zet de wissel om. De afdeling over erkenning van buitenlandse adopties werkt alleen voor adopties waarop dat verdrag niet van toepassing is.

Twee sporen naast elkaar

Valt de adoptie onder het verdrag, dan verloopt de erkenning langs de weg die het verdrag daarvoor kent, met de waarborgen en de samenwerking tussen autoriteiten die daarbij horen. Valt zij daarbuiten, bijvoorbeeld omdat een van de betrokken landen niet bij het verdrag is aangesloten, dan komen de artikelen van deze afdeling in beeld. Beslissend is dus het formele bereik van het verdrag, niet de vraag of de voorgeschreven weg feitelijk is bewandeld. Die volgorde is een uitdrukking van de hoofdregel van dit boek: verdragen gaan voor, de nationale regels vullen aan.

• Eerst vaststellen of het verdrag op de adoptie van toepassing is.
• Zo ja, dan loopt de erkenning langs de verdragsweg.

- Zo nee, dan geldt de nationale erkenningsregeling van deze afdeling.

Een schakelbepaling zonder eigen norm

Zelf zegt dit artikel niets over de voorwaarden voor erkenning. Het bevat geen aanknopingspunt en geen weigeringsgrond; het bakent alleen af. Juist daarom wordt het makkelijk overgeslagen, terwijl de verkeerde afslag hier tot een verkeerde uitkomst leidt. Wie op de nationale regeling toetst terwijl het verdrag geldt, past de verkeerde maatstaf toe, en andersom.

Een voorbeeld met twee landen

Een echtpaar adopteert een kind in Zuid-Afrika via de weg die het verdrag daarvoor voorschrijft; die adoptie loopt niet langs deze afdeling. Adopteert een in Nederland wonend echtpaar daarentegen een kind in een land dat niet bij het verdrag is aangesloten, dan wordt de erkenning hier beoordeeld aan de hand van de regels die in deze afdeling volgen, met hun eigen voorwaarden en weigeringsgronden.

In de praktijk

Begin een dossier over een buitenlandse adoptie met de vraag welk regime van toepassing is en leg het antwoord vast. Dat bepaalt welke documenten u nodig hebt en of er nog een rechterlijke stap volgt. Ga daarvoor na welke landen bij de adoptie betrokken waren en of zij bij het verdrag zijn aangesloten; hoe de procedure feitelijk is verlopen en welke instanties eraan te pas kwamen, beslist niet over het regime, maar is voor de beoordeling zelf wel van belang.