Boek 10 Artikel 106 (10:106 BW)

Een adoptie doet twee dingen tegelijk: zij schept een band met de adoptiefouders en zij raakt de band met de oorspronkelijke familie. Hoe ver dat gaat, verschilt sterk per land. Artikel 10:106 BW geeft voor de Nederlandse adoptie één antwoord: spreekt de rechter hier een adoptie uit, dan bepaalt het Nederlandse recht wat die adoptie op dat punt teweegbrengt, ook als het kind uit een ander land komt of een andere nationaliteit heeft.

Eén stelsel voor de gevolgen

De bepaling ziet uitdrukkelijk op het ontstaan en de verbreking van familierechtelijke betrekkingen. Naar Nederlands recht krijgt het geadopteerde kind de staat van kind van de adoptiefouders, en houden de familierechtelijke betrekkingen met de oorspronkelijke ouders en hun familie in beginsel op te bestaan (artikel 1:229 BW). De bepaling zelf beperkt zich tot die twee vragen: welke familierechtelijke betrekkingen door de adoptie ontstaan en welke worden verbroken. Doordat de wet dit gevolg aan één rechtsstelsel koppelt, hoeft wie later met de adoptie te maken krijgt, zoals de burgerlijke stand, niet per geval na te gaan wat het recht van het land van herkomst zou hebben bepaald.

Verschil met buitenlandse adopties

Niet elk land kent dezelfde vorm van adoptie. Er bestaan stelsels waarin de banden met de oorspronkelijke ouders na een adoptie blijven bestaan, naast de nieuwe band met de adoptiefouders. Voor een adoptie die hier wordt uitgesproken, speelt dat geen rol: de gevolgen zijn Nederlands, ook als het land van herkomst een lichtere vorm zou hebben gekend. Voor buitenlandse adopties die hier alleen worden erkend, gelden eigen regels in deze titel.

• Bepalend is dat de adoptie door een Nederlandse rechter is uitgesproken.
• Het Nederlandse recht beslist welke nieuwe familierechtelijke banden ontstaan.

- Hetzelfde recht beslist welke bestaande banden worden verbroken.

Een voorbeeld met twee landen

Een gezin in Nederland adopteert hier een kind dat de Braziliaanse nationaliteit heeft. Zodra de beslissing in kracht van gewijsde is gegaan, geldt het kind naar Nederlands recht als kind van de adoptiefouders en zijn de banden met de oorspronkelijke ouders verbroken; zolang die beslissing nog kan worden aangevochten, is het zover nog niet. Dat het Braziliaanse recht mogelijk andere gevolgen aan een adoptie verbindt, verandert niets aan de gevolgen van deze Nederlandse uitspraak, al kan de erkenning van die uitspraak in Brazilië een eigen vraag zijn.

Samenhang met het voorgaande artikel

Artikel 10:105 BW bepaalt dat de Nederlandse rechter op een verzoek tot adoptie Nederlands recht toepast. Artikel 10:106 BW sluit daarop aan: ook wat de uitgesproken adoptie betekent voor het ontstaan en de verbreking van familierechtelijke betrekkingen, wordt naar Nederlands recht beoordeeld. Uitspraak en gevolgen vallen daardoor onder hetzelfde stelsel.

In de praktijk

Vraag altijd na of de adoptie ook in het land van herkomst van het kind wordt gevolgd, want een uitspraak van de Nederlandse rechter bindt de autoriteiten daar niet automatisch. Laat de adoptie ook daar registreren als het recht van dat land daarin voorziet, en bewaar een afschrift van de uitspraak met een verklaring dat zij in kracht van gewijsde is gegaan. Voor het kind kan dat later uitmaken, bijvoorbeeld wanneer het in dat land documenten nodig heeft.