Boek 10 Artikel 95 (10:95 BW)

Welk recht geldt voor de erkenning van een kind

Of erkenning door een persoon familierechtelijke betrekkingen doet ontstaan tussen hem en een kind, wordt, wat betreft de bevoegdheid van die persoon en de voorwaarden voor erkenning, bepaald door het recht van de staat waarvan die persoon de nationaliteit bezit. Bezit de persoon, genoemd in de eerste volzin, de nationaliteit van meer dan een staat, dan is bepalend het nationale recht volgens hetwelk de erkenning mogelijk is. Indien volgens het nationale recht van die persoon erkenning niet of niet meer mogelijk is, is bepalend het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van het kind. Is zij ook volgens dat recht niet of niet meer mogelijk, dan is bepalend het recht van de staat waarvan het kind de nationaliteit bezit. Bezit het kind de nationaliteit van meer dan een staat, dan is bepalend het nationale recht volgens hetwelk de erkenning mogelijk is. Is zij ook volgens dat recht niet of niet meer mogelijk, dan is bepalend het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van de persoon, genoemd in de eerste volzin.
De akte van erkenning en de latere vermelding van de erkenning vermelden het recht dat ingevolge lid 1 is toegepast.
Ongeacht het ingevolge lid 1 toepasselijke recht, is op de toestemming van de moeder, onderscheidenlijk het kind, tot de erkenning toepasselijk het recht van de staat waarvan de moeder, onderscheidenlijk het kind, de nationaliteit bezit. Bezit de moeder, onderscheidenlijk het kind, de nationaliteit van meer dan een staat, dan is toepasselijk het nationale recht volgens hetwelk toestemming is vereist. Bezit de moeder, onderscheidenlijk het kind, de Nederlandse nationaliteit, dan is het Nederlandse recht van toepassing, zulks ongeacht of de moeder, onderscheidenlijk het kind naast de Nederlandse nationaliteit nog een andere nationaliteit bezit. Indien het toepasselijke recht de erkenning niet kent, is toepasselijk het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van de moeder, onderscheidenlijk het kind. Het op de toestemming toepasselijke recht bepaalt tevens of bij gebreke van toestemming deze kan worden vervangen door een rechterlijke beslissing.
Voor de toepassing van de voorgaande leden is bepalend het tijdstip van de erkenning en de toestemming.

Toelichting

Erkenning is de weg waarlangs iemand het juridische ouderschap van een kind op zich neemt zonder dat er een huwelijk of partnerschap in het spel is. Artikel 10:95 BW bepaalt welk recht daarover gaat. Voor de bevoegdheid van de erkenner en voor de voorwaarden geldt in beginsel het recht van de staat waarvan hij de nationaliteit bezit.

Een reeks die op erkenning is gericht

Heeft de erkenner meer nationaliteiten, dan telt het nationale recht waaronder erkenning mogelijk is.
Is erkenning naar zijn nationale recht niet of niet meer mogelijk, dan geldt het recht van de gewone verblijfplaats van het kind.
Lukt het ook daarmee niet, dan komt het recht van de nationaliteit van het kind in beeld, en bij meer nationaliteiten dat waaronder erkenning mogelijk is.

- Blijft het onmogelijk, dan geldt ten slotte het recht van de gewone verblijfplaats van de erkenner.

Toestemming apart geregeld

Het derde lid haalt de toestemming van de moeder en van het kind uit die reeks. Daarvoor geldt het recht van de staat waarvan de moeder respectievelijk het kind de nationaliteit heeft, en bij meerdere nationaliteiten het recht dat toestemming verlangt. Heeft de moeder of het kind de Nederlandse nationaliteit, dan geldt Nederlands recht, ook naast een andere nationaliteit. Kent het aangewezen recht de erkenning niet, dan geldt het recht van de gewone verblijfplaats. Datzelfde recht bepaalt of een ontbrekende toestemming door een rechterlijke beslissing kan worden vervangen.

Vastleggen en peilmoment

De akte van erkenning en de latere vermelding daarvan noemen welk recht is toegepast. Dat lijkt een formaliteit, maar het is belangrijk: jaren later is aan het dossier te zien op welke grondslag de erkenning berust. Voor de toepassing van deze regels is het tijdstip van de erkenning en van de toestemming bepalend.

Een voorbeeld met twee landen

Een man met de Marokkaanse nationaliteit wil in Nederland een kind erkennen van een vrouw met de Nederlandse nationaliteit. Voor zijn bevoegdheid en de voorwaarden wordt eerst naar zijn nationale recht gekeken; is erkenning daarnaar niet mogelijk, dan schuift de wet door naar het recht van de gewone verblijfplaats van het kind. Voor de toestemming van de moeder geldt Nederlands recht, omdat zij de Nederlandse nationaliteit bezit.

In de praktijk

Neem naar de burgerlijke stand bewijs mee van de nationaliteiten van alle betrokkenen en van de woonplaats van het kind. Vraag om vermelding van het toegepaste recht in de akte en bewaar een afschrift. Wordt erkenning geweigerd, vraag dan welke trede van de reeks daarvoor de reden is; vaak biedt de volgende trede alsnog een weg.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Welk recht beslist over vervangende toestemming?

Hoge Raad · 2023-10-13 · ECLI:NL:HR:2023:1428

Een man wilde een in Nederland geboren kind van een Poolse moeder erkennen en vroeg de rechter om vervangende toestemming. Het derde lid van dit artikel wijst voor de toestemming van de moeder het recht van haar nationaliteit aan, en dat recht bepaalt ook of de rechter die toestemming kan vervangen; naar Pools recht kon dat niet. Omdat de Poolse en de Nederlandse verwijzingsregels niet op elkaar aansloten, zou de vermoedelijke vader helemaal geen rechter kunnen bereiken. De Hoge Raad oordeelt dat dat niet aanvaardbaar is en dat de rechter het aangewezen Poolse recht dan buiten toepassing mag laten en de vraag naar Nederlands recht mag beoordelen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst