Boek 10 Artikel 56 (10:56 BW)

Of een huwelijk kan worden ontbonden en op welke gronden dat kan, wordt volgens het eerste lid bepaald door Nederlands recht. Dat is de hoofdregel wanneer hier wordt geprocedeerd. De Nederlandse rechter past daardoor in de regel zijn eigen recht toe, ongeacht de nationaliteit van de echtgenoten. Wel geldt ook hier dat een bindend internationaal of Europees instrument volgens artikel 10:1 BW voorgaat.

De uitzondering: een gedeeld vreemd nationaal recht

In afwijking daarvan kan het recht van de staat van een gemeenschappelijke vreemde nationaliteit worden toegepast. Dat kan in twee situaties. De eerste is dat de echtgenoten samen voor dat recht kiezen, of dat een keuze van een van hen onweersproken blijft. De tweede is dat één echtgenoot die keuze doet en beide echtgenoten een werkelijke maatschappelijke band hebben met het land van die gemeenschappelijke nationaliteit.

Hoe de keuze moet blijken

Het derde lid stelt een vormeis die op de procedure is toegesneden: de keuze moet uitdrukkelijk zijn gedaan of voldoende duidelijk blijken uit de bewoordingen van het verzoekschrift of het verweerschrift. Er is dus geen notariële akte nodig, maar wel een herkenbaar standpunt in de processtukken. De wet noemt het verzoekschrift en het verweerschrift als de stukken waaruit de keuze moet blijken.

Een voorbeeld met twee landen

Twee echtgenoten met beiden de Marokkaanse nationaliteit wonen in Nederland en scheiden hier. In beginsel geldt Nederlands recht. Verzoeken zij samen om toepassing van hun gemeenschappelijke nationale recht, dan kan dat. Kiest slechts een van hen daarvoor en laat de ander die keuze onbesproken, dan is zij op zichzelf al genoeg. Spreekt de ander haar wel tegen, dan komt het erop aan of zij allebei nog een werkelijke maatschappelijke band met dat land onderhouden; wonen zij al hun hele volwassen leven hier en is die band grotendeels verdwenen, dan blijft Nederlands recht gelden.

Grenzen die blijven staan

• De keuze betreft alleen de vraag of en op welke gronden kan worden gescheiden, niet alle gevolgen van de scheiding.
• Het aangewezen buitenlandse recht kan afstuiten op de openbare orde van artikel 10:6 BW.

- Vereist is een gemeenschappelijke vreemde nationaliteit; heeft slechts een van beiden de nationaliteit van dat land, dan is deze keuze niet mogelijk.

In de praktijk

Bespreek met uw advocaat vóór het indienen van het verzoekschrift welk recht u wilt laten toepassen, want de processtukken zijn de plaats waar dat blijkt. Bent u het niet eens met de keuze van uw partner, spreek die dan uitdrukkelijk tegen; zwijgen kan hier tegen u werken. Ga daarnaast na wat de keuze betekent voor de gevolgen van de scheiding, die langs andere regels lopen.