Boek 10 Artikel 37 (10:37 BW)

Voor de persoonlijke rechtsbetrekkingen tussen echtgenoten kijkt de objectieve verwijzingsregel van artikel 10:36 BW eerst naar het recht van de nationaliteit die de echtgenoten gemeen hebben. Nu veel mensen meer dan één nationaliteit bezitten, is niet altijd meteen duidelijk wat 'gemeenschappelijk' dan betekent. Artikel 10:37 BW geeft daarvoor een telregel. Die regel geldt uitsluitend voor de toepassing van artikel 10:36 BW.

Delen de echtgenoten precies één nationaliteit

Hebben beide echtgenoten één nationaliteit gemeen, dan is het recht van die staat hun gemeenschappelijke nationale recht. Een tweede of derde nationaliteit van een van hen, of van allebei, speelt geen rol zolang die niet ook gedeeld wordt. De wet vraagt niet welke nationaliteit in hun leven de grootste rol speelt of welk paspoort zij in de praktijk gebruiken; het enkele feit dat zij die ene nationaliteit allebei bezitten, is beslissend.

Delen zij er meer dan één

Voor echtgenoten die twee of meer nationaliteiten gemeen hebben, bevat de tweede zin een fictie: zij worden geacht geen gemeenschappelijke nationaliteit te bezitten. Er wordt dus niet gekozen tussen de gedeelde nationaliteiten. De aanknoping aan de nationaliteit vervalt voor hen, en artikel 10:36 BW wordt verder toegepast met het volgende aanknopingspunt: de staat waar beiden hun gewone verblijfplaats hebben, kort gezegd het land waar zij hun leven feitelijk hebben ingericht.

Een voorbeeld

Een vrouw heeft de Braziliaanse en de Portugese nationaliteit, haar man alleen de Braziliaanse. Zij wonen samen in Lissabon. De enige nationaliteit die zij delen is de Braziliaanse, dus voor artikel 10:36 BW is Braziliaans recht hun gemeenschappelijke nationale recht, ook al wonen zij in Portugal en heeft de vrouw daarnaast de Portugese nationaliteit. Verkrijgt de man later ook de Portugese nationaliteit, dan delen zij er twee. Voor deze regel hebben zij dan geen gemeenschappelijke nationaliteit meer, en komt het aan op hun gezamenlijke gewone verblijfplaats, in dit geval Portugal.

Samenhang met andere bepalingen

• Hebben de echtgenoten een rechtskeuze gedaan op grond van artikel 10:35 BW, dan gelden de voorwaarden van dat artikel; de telregel ziet op de objectieve verwijzing van artikel 10:36 BW.
• Heeft de staat van de gedeelde nationaliteit meer dan één rechtsstelsel, dan is artikel 10:15 BW van belang.

- Verandert de nationaliteit van een van beiden, zoals in het voorbeeld, dan bepaalt artikel 10:38 BW vanaf wanneer een ander recht geldt.

In de praktijk

Zet van beide echtgenoten alle nationaliteiten op papier, ook nationaliteiten die sinds de geboorte nooit zijn gebruikt of waarvan niet zeker is of ze nog bestaan. Of er één of meer nationaliteiten worden gedeeld, bepaalt welke aanknoping van artikel 10:36 BW geldt, en een vergeten tweede gedeelde nationaliteit kan het toepasselijke recht dus veranderen. Bewaar stukken waaruit blijkt wanneer een nationaliteit is verkregen of verloren, zoals een naturalisatiebesluit of een bewijs van afstand; bij onenigheid over het toepasselijke recht moet dat kunnen worden aangetoond.