Boek 10 Artikel 17 (10:17 BW)

Voor vragen over de persoonlijke staat, zoals huwelijk, afstamming en meerderjarigheid, knoopt dit boek vaak aan bij de nationaliteit. Voor wie zijn land is ontvlucht, is dat een ongelukkig aanknopingspunt: de band met dat land is juist verbroken. Artikel 10:17 BW kiest daarom voor het recht van de woonplaats, en als iemand geen woonplaats heeft, voor het recht van zijn verblijfplaats.

Voor wie de regel geldt

De bepaling noemt vreemdelingen met een verblijfsvergunning op de gronden die de Vreemdelingenwet 2000 daarvoor aanwijst, en vreemdelingen met een verblijfsdocument waarop de in die wet bedoelde aantekening is geplaatst. Daarnaast valt eronder wie in het buitenland een vergelijkbare verblijfsstatus heeft gekregen. Het gaat dus niet om iedere vreemdeling, maar om mensen met een beschermingsstatus. Wie hier eenvoudig woont zonder zo'n status, valt onder de gewone regels van dit boek.

Eerder verkregen rechten blijven staan

Het tweede lid maakt duidelijk dat de wisseling van aanknopingspunt geen breuk met het verleden betekent. Rechten die uit de persoonlijke staat voortvloeien en die eerder zijn verkregen, worden geëerbiedigd; de wet noemt rechten uit het huwelijk uitdrukkelijk. Een eerder rechtsgeldig gesloten huwelijk of een bestaande familierechtelijke band wordt dus niet alsnog onderuitgehaald doordat voortaan een ander recht wordt aangewezen.

Een voorbeeld met twee landen

Een man die in Syrië is getrouwd en in Nederland een beschermingsstatus heeft gekregen, wil hier zaken regelen die van zijn persoonlijke staat afhangen. Voor die vragen kijkt de ambtenaar of de rechter niet naar Syrisch recht als zijn nationale recht, maar naar het recht van zijn woonplaats. Zijn huwelijk blijft daarbij het uitgangspunt: dat is een eerder verkregen recht dat wordt geëerbiedigd.

Wat het artikel niet doet

• Het zegt niets over de verblijfsrechtelijke positie zelf; die volgt uit het vreemdelingenrecht.
• Het gaat over het toepasselijke recht, niet over de vraag welke rechter of instantie bevoegd is.

- Het schakelt de andere algemene bepalingen niet uit; de openbare orde van artikel 10:6 BW blijft de uiterste grens.

In de praktijk

Zorg dat duidelijk is welke status iemand heeft en sinds wanneer, en welke documenten dat onderbouwen. Dat bepaalt of dit artikel van toepassing is. Leg daarnaast vast wat er in het land van herkomst al was geregeld, met de stukken die daarover bestaan. Juist bij mensen die weinig papieren konden meenemen, is die reconstructie het werk dat het verschil maakt.