Boek 10 Artikel 3 (10:3 BW)

In een internationale zaak kunnen twee dingen uit elkaar lopen: het recht dat over het geschil zelf gaat, en het recht dat de procedure ordent. Artikel 10:3 BW regelt het tweede. Procedeert u bij de Nederlandse rechter, dan verloopt die procedure volgens Nederlands recht, ook als uw geschil inhoudelijk door het recht van een ander land wordt beheerst. De rechter past dus vreemd recht toe binnen een Nederlandse procesorde.

Vorm en inhoud gescheiden

Onder de wijze van procederen valt hoe een zaak wordt ingeleid, hoe partijen stukken wisselen, hoe de zitting verloopt, welke rechter in welke instantie oordeelt en hoe een uitspraak wordt vormgegeven. Dat blijft Nederlands, ongeacht waar de partijen vandaan komen. De vraag of iemand een vordering heeft, hoe ver die reikt en wat de gevolgen zijn, hoort daarentegen bij het recht dat de rechtsverhouding beheerst. Die scheidslijn ligt niet altijd voor het oprapen, maar zij bepaalt wel de uitkomst.

Twee onderwerpen die aan de andere kant vallen

• Verjaring en verval horen bij het recht dat de rechtsverhouding beheerst; artikel 10:14 BW zegt dat met zoveel woorden.

- Wettelijke vermoedens en de verdeling van de bewijslast volgen eveneens het recht dat de verhouding beheerst, zoals artikel 10:13 BW bepaalt.

Een voorbeeld met twee landen

Een Nederlandse koper spreekt een Italiaanse verkoper aan wegens een gebrekkige machine, en op de koopovereenkomst is Italiaans recht van toepassing. De rechter beantwoordt naar Italiaans recht of de machine tekortschiet en welke rechten de koper heeft. Maar hoe de zaak wordt aangebracht, hoe de mondelinge behandeling verloopt en hoe getuigen worden gehoord, gaat naar Nederlands recht. De koper hoeft dus niet te procederen volgens de Italiaanse procesregels, en hij kan zich daar ook niet op beroepen.

Verwar dit niet met bevoegdheid

Dat de procedure naar Nederlands recht verloopt, zegt nog niet dat de Nederlandse rechter de zaak mag behandelen. Of hij rechtsmacht heeft, volgt uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en uit Europese regels, niet uit dit boek. Dit artikel wordt pas relevant nadat vaststaat dat er in Nederland wordt geprocedeerd.

In de praktijk

Zoek uw processtrategie in het Nederlandse procesrecht en uw inhoudelijke argumenten in het recht dat op de rechtsverhouding van toepassing is. Dat betekent ook dat u bewijs naar Nederlandse maatstaven aandraagt, terwijl de vraag wie wat moet bewijzen kan volgen uit het buitenlandse recht. Wie die twee sporen door elkaar haalt, verliest tijd, en soms de zaak.