Artikel 8k Opiumwet: Wie de opsporing van deze feiten doet

Artikel 8k Opiumwet bepaalt wie de in de Opiumwet strafbaar gestelde feiten mag opsporen. Naast de ambtenaren die op grond van artikel 8j Opiumwet met het toezicht zijn belast, zijn dat de ambtenaren van de rijksbelastingdienst die bevoegd zijn inzake douane. Het artikel doet daarbij niets af aan de algemene opsporingsbevoegdheden die artikel 141 Sv aan onder meer de politie toekent.

Wat onverminderd betekent

De wet gebruikt het woord onverminderd. Dat is geen detail: de kring van opsporingsambtenaren wordt uitgebreid en niet vervangen. De algemene opsporingsambtenaren die het Wetboek van Strafvordering aanwijst, onder wie de politie en de Koninklijke Marechaussee, blijven gewoon bevoegd. Daarnaast blijven ook de buitengewone opsporingsambtenaren bevoegd die op grond van artikel 142, eerste lid, onder a en b, Sv zijn aangewezen; dat is een aparte groep, met een bevoegdheid die tot hun eigen taak beperkt is. Verreweg de meeste zaken over drugs beginnen bij de politie.

De rol van de douane

Dat juist de douane wordt genoemd, hangt samen met het verbod om middelen het land in of uit te brengen. Die handeling speelt zich af op plaatsen waar de douane toch al werkt: havens, luchthavens en post- en vrachtstromen. Doordat deze ambtenaren zelf met opsporing zijn belast, hoeft niet bij elke vondst eerst een andere dienst te worden ingeschakeld.

Toezicht en opsporing in één hand

De inspectie-ambtenaren van artikel 8j Opiumwet staan ook in dit artikel. Zij kunnen dus zowel toezicht houden als opsporen. Dat vraagt zorgvuldigheid, want de bevoegdheden en de waarborgen verschillen: zodra iemand als verdachte wordt aangemerkt, gelden de regels van het strafprocesrecht, waaronder de mededeling dat hij niet tot antwoorden verplicht is.

Afbakening

Artikel 8k Opiumwet wijst alleen aan wie bevoegd is. Welke bevoegdheden daarbij horen, staat in artikel 9 Opiumwet en verder in het Wetboek van Strafvordering. Wat strafbaar is, staat in artikel 10 Opiumwet en volgende. De bestuursrechtelijke kant — het intrekken van een ontheffing of een bestuurlijke boete op grond van artikel 9b Opiumwet — loopt langs een heel ander spoor.

In de praktijk

Voor wie wordt aangehouden, maakt het weinig verschil welke dienst het onderzoek doet: de rechten van een verdachte zijn dezelfde, waaronder het recht op een advocaat en het recht om te zwijgen. Voor het verloop kan het wel uitmaken. Een douanezaak begint vaak bij een controle van goederen of bagage, waarna het Openbaar Ministerie beslist of er wordt vervolgd.