Artikel 3a Opiumwet: Wijziging van lijst I en lijst II

Wijziging van lijst I en lijst II

Bij algemene maatregel van bestuur worden aan de bij deze wet behorende lijst I of lijst II middelen toegevoegd indien deze onder de werking van het Enkelvoudig Verdrag of het Psychotrope Stoffen Verdrag worden gebracht of uit hoofde van de uit het Kaderbesluit 2004/757/JBZ of het Besluit 2005/387/JBZ voortvloeiende verplichting onder de werking van deze wet dienen te worden gebracht. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen van lijst I of II middelen worden geschrapt indien deze aan de werking van de in de eerste volzin bedoelde verdragen worden onttrokken dan wel indien de in die volzin bedoelde verplichting uit hoofde van het Kaderbesluit 2004/757/JBZ of het Besluit 2005/387/JBZ komt te vervallen.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen aan lijst I of lijst II middelen worden toegevoegd indien is gebleken dat deze het bewustzijn van de mens beïnvloeden en bij gebruik door de mens kunnen leiden tot schade aan zijn gezondheid en schade voor de samenleving.
Bij algemene maatregel van bestuur worden middelen die krachtens het tweede lid zijn toegevoegd, van lijst I of lijst II geschrapt indien is gebleken dat zij de in het tweede lid bedoelde eigenschappen niet of niet meer bezitten.
Een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het eerste, tweede en derde lid, wordt niet vastgesteld dan nadat vier weken zijn verstreken nadat het ontwerp van de maatregel is overgelegd aan de beide Kamers der Staten-Generaal en binnen die termijn niet door of namens een van beide Kamers de wens te kennen wordt gegeven dat het in het ontwerp van de maatregel geregelde onderwerp wordt geregeld bij wet.
Indien naar het oordeel van Onze Minister handelingen als bedoeld in artikel 2 of 3 ten aanzien van een middel onverwijld moeten worden verboden en de totstandkoming van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het eerste of tweede lid niet kan worden afgewacht, kan het middel daartoe bij ministeriële regeling worden aangewezen. Onze Minister draagt ervoor zorg dat tegelijk met de vaststelling van deze ministeriële regeling het ontwerp van een algemene maatregel van bestuur met dezelfde inhoud ter beoordeling aan de ministerraad wordt aangeboden. De ministeriële regeling blijft, behoudens eerdere intrekking, van kracht totdat de algemene maatregel van bestuur waarbij het betreffende middel wordt aangewezen in werking treedt, doch uiterlijk tot een jaar na het inwerkingtreden van de regeling.

Toelichting

Artikel 3a Opiumwet regelt het onderhoud van de lijsten die bij de wet horen. Omdat de verboden van artikel 2 Opiumwet en artikel 3 Opiumwet verwijzen naar die lijsten, bepaalt dit artikel in feite de reikwijdte van het strafrecht op dit terrein: een middel dat wordt toegevoegd, valt vanaf dat moment onder een verbod, en een middel dat wordt geschrapt, valt eruit. Dat gebeurt bij algemene maatregel van bestuur, met één uitzondering voor spoedgevallen.

Verplichte aanpassing op grond van verdragen

Wordt een middel onder de werking gebracht van het Enkelvoudig Verdrag of het Psychotrope Stoffen Verdrag, of dwingt het Kaderbesluit 2004/757/JBZ of Besluit 2005/387/JBZ daartoe, dan móét het aan lijst I of lijst II worden toegevoegd. De regering heeft daarin geen keuzevrijheid. Andersom kan een middel worden geschrapt wanneer het aan de werking van die verdragen wordt onttrokken of wanneer de Europese verplichting vervalt.

Aanpassing op eigen gronden

Het tweede lid geeft een zelfstandige grond om een middel toe te voegen: als blijkt dat het middel het bewustzijn van de mens beïnvloedt en dat gebruik ervan kan leiden tot schade aan de gezondheid en tot schade voor de samenleving. Beide elementen moeten aanwezig zijn; een stof die het bewustzijn beïnvloedt zonder dat er schade te duchten is, voldoet niet aan de maatstaf.

Het derde lid is het spiegelbeeld daarvan en is dwingend geformuleerd. Blijkt van een op deze grond toegevoegd middel dat het die eigenschappen niet of niet meer heeft, dan wordt het van de lijst geschrapt. De wet gaat er dus van uit dat plaatsing op een lijst geen blijvend gegeven hoeft te zijn.

Betrokkenheid van het parlement

Voordat zo'n maatregel wordt vastgesteld, gaat het ontwerp naar beide Kamers der Staten-Generaal. Daarna moeten vier weken verstrijken. Wordt binnen die termijn door of namens een van beide Kamers te kennen gegeven dat het onderwerp bij wet moet worden geregeld, dan kan de maatregel niet zo worden vastgesteld. Dat is een zwaardere vorm van betrokkenheid dan een enkele wachttermijn, omdat het parlement de zaak naar zich toe kan trekken.

De spoedaanwijzing

Het vijfde lid is bedoeld voor situaties waarin niet op een algemene maatregel van bestuur kan worden gewacht. Vindt de minister dat handelingen met een middel onverwijld moeten worden verboden, dan kan hij het middel bij ministeriële regeling aanwijzen. Aan die bevoegdheid zitten drie grenzen:

Gelijk een ontwerp indienen — tegelijk met de regeling moet een ontwerp van een maatregel met dezelfde inhoud aan de ministerraad worden voorgelegd.
Van rechtswege eindig — de regeling geldt tot de maatregel van bestuur in werking treedt, en hoe dan ook niet langer dan een jaar na haar inwerkingtreding.

- Intrekking blijft mogelijk — de minister kan de regeling ook eerder intrekken.

In de praktijk

Voor wie met een verdenking te maken heeft, is de datum belangrijk. Beslissend is of het middel op het moment van de gedraging op de lijst stond of bij ministeriële regeling was aangewezen. Voor bedrijven die met chemische stoffen werken, betekent dit artikel dat de status van een stof kan veranderen zonder dat de tekst van artikel 2 Opiumwet of artikel 3 Opiumwet verandert; het volgen van de lijsten is dus onderdeel van de eigen verantwoordelijkheid.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst