Artikel 10 Opiumwet: Strafbaarstelling van de verboden rond lijst I

Artikel 10 Opiumwet bevat de straffen voor overtreding van de kernverboden rond middelen van lijst I. Het artikel draait om twee vragen: welke gedraging is het, en is die opzettelijk begaan? Zonder opzet blijft het bij de lichtste categorie; met opzet loopt de strafbedreiging op naarmate de gedraging verder van eigen bezit af komt te staan.

Zonder opzet: het eerste lid

Het eerste lid stelt strafbaar wie in strijd handelt met een verbod uit artikel 2 Opiumwet, met het verbod op openbaarmaking van artikel 3b Opiumwet, eerste lid, of met het verbod rond recepten van artikel 4 Opiumwet, derde lid. Datzelfde geldt voor het overtreden van voorschriften die zijn gegeven krachtens artikel 3c Opiumwet, tweede lid, of artikel 4 Opiumwet, eerste of tweede lid, en van voorschriften die op grond van artikel 8a Opiumwet, eerste lid, aan een ontheffing zijn verbonden. Daarop staat hechtenis van ten hoogste zes maanden of een geldboete van de vierde categorie.

Met opzet: oplopende strafmaxima

• Openbaarmaking en recepten — opzettelijk handelen in strijd met artikel 3b Opiumwet, eerste lid, of artikel 4 Opiumwet, derde lid: ten hoogste vier jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
• Aanwezig hebben — het opzettelijk overtreden van het verbod onder C van artikel 2 Opiumwet: ten hoogste zes jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
• De keten van teelt tot afzet en het vervaardigen — opzettelijk handelen tegen de verboden onder B of D van artikel 2 Opiumwet: ten hoogste acht jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
• Het land in of uit brengen — opzettelijk handelen tegen het verbod onder A van artikel 2 Opiumwet, het zwaarst bedreigde feit van dit artikel: ten hoogste twaalf jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.

Die volgorde is geen toeval. Hoe verder een gedraging van individueel bezit af staat en hoe meer zij bijdraagt aan de verspreiding van middelen, hoe zwaarder de wetgever haar heeft bedreigd.

Een geringe hoeveelheid voor eigen gebruik

Het zesde lid verzacht de straf wanneer het feit betrekking heeft op een geringe hoeveelheid die voor eigen gebruik is bestemd. Dat geldt voor de gedragingen van het tweede, derde en vijfde lid. In die gevallen wordt gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of een geldboete van de derde categorie opgelegd. De wet omschrijft niet wat gering is; dat is een beoordeling van het geheel van de omstandigheden, waarbij vooral telt of het middel voor de betrokkene zelf was bedoeld. Voor de gedragingen van het vierde lid geldt deze verzachting niet.

Afbakening

Artikel 10 Opiumwet gaat over lijst I. Voor middelen van lijst II bevat artikel 11 Opiumwet een eigen en lichter stelsel, en voor stofgroepen van lijst IA doet artikel 10b Opiumwet dat. Voorbereidingshandelingen met het oog op de zwaarste feiten zijn afzonderlijk strafbaar gesteld in artikel 10a Opiumwet. Wie niet zelf handelt maar een ander daartoe aanzet of daarbij helpt, kan langs de weg van het Wetboek van Strafrecht als deelnemer worden vervolgd.

In de praktijk

Bij een aanhouding draait het al snel om twee punten: had de verdachte de middelen in zijn macht en wist hij daarvan, en waarvoor waren zij bestemd? Op beide punten geldt dat hij niet hoeft te verklaren en recht heeft op bijstand van een advocaat. Wie zich zorgen maakt over zijn eigen gebruik, kan daarvoor terecht bij de huisarts of bij de verslavingszorg. Dat staat los van de strafzaak, maar kan bij de beoordeling van de persoonlijke omstandigheden wel meewegen.