Artikel 8b Opiumwet: Verplichte weigering bij curatele of bewind

Artikel 8b Opiumwet bevat een weigeringsgrond die geen ruimte laat voor afweging. Is de aanvrager van een ontheffing onder curatele gesteld, of zijn zijn goederen onder bewind gesteld, dan wordt de ontheffing geweigerd. Hetzelfde geldt voor een verzoek om verlenging. Anders dan de gronden van artikel 8 Opiumwet, die bepalen wanneer een ontheffing kán worden verleend, gaat het hier om een omstandigheid die de deur sluit.

Curatele en bewind

Beide maatregelen komen uit het personen- en familierecht en zijn bedoeld om iemand te beschermen die zijn eigen belangen niet goed kan behartigen. Bij curatele neemt een curator voor het merendeel van de rechtshandelingen de plaats in van de betrokkene; wie onder curatele staat, is in zoverre handelingsonbekwaam. Bij bewind blijft iemand handelingsbekwaam, maar worden zijn goederen door een bewindvoerder beheerd. In beide gevallen ligt de zeggenschap over vermogen of rechtshandelingen dus niet meer volledig bij de persoon zelf.

Waarom dit tot weigering leidt

Een ontheffing brengt een zware verantwoordelijkheid mee. De houder moet zich houden aan de voorschriften die op grond van artikel 8a Opiumwet aan de ontheffing zijn verbonden, een voorraadadministratie voeren en verantwoording afleggen over middelen die de wet in beginsel verbiedt. De wetgever gaat ervan uit dat iemand die zelf onder een beschermingsmaatregel valt, die verantwoordelijkheid niet kan dragen. Dat is geen oordeel over zijn betrouwbaarheid, maar een gevolg van het feit dat een ander over zijn vermogen of zijn rechtshandelingen beslist.

De uitspraak moet onherroepelijk zijn

De weigering is pas aan de orde wanneer de rechterlijke uitspraak onherroepelijk is geworden, dus wanneer daartegen geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat. Zolang een beslissing nog kan worden aangevochten, levert zij deze grond niet op. Daarmee is de bepaling scherp begrensd: bepalend is de formele status van de uitspraak, niet het beeld dat de minister van de aanvrager heeft.

Afbakening

Artikel 8b Opiumwet is dwingend geformuleerd en verschilt daarin van artikel 8c Opiumwet, dat de minister de ruimte laat een ontheffing op integriteitsgronden te weigeren. Wordt de houder pas ná de verlening onder curatele gesteld of komen zijn goederen dan onder bewind, dan is niet dit artikel van toepassing maar artikel 8g Opiumwet: de ontheffing vervalt in dat geval van rechtswege. De weg naar artikel 8b Opiumwet loopt dus altijd via het moment van aanvraag of verlenging.

In de praktijk

Voor de aanvrager betekent dit dat de maatregel eerst moet zijn opgeheven of gewijzigd voordat een aanvraag kans maakt. Voor een organisatie is het een aandachtspunt op wiens naam de ontheffing komt te staan: staat zij op naam van een natuurlijke persoon, dan raakt diens persoonlijke situatie de ontheffing rechtstreeks. Tegen een weigering staat bezwaar bij de minister open en daarna beroep bij de bestuursrechter, al is de ruimte voor discussie klein zodra vaststaat dat de maatregel onherroepelijk is.