Artikel 8c Opiumwet: Weigering op integriteitsgronden

Artikel 8c Opiumwet geeft de minister de mogelijkheid een ontheffing of een verlenging daarvan te weigeren wanneer het met de integriteit van de aanvrager niet goed zit. De maatstaf staat niet in de Opiumwet zelf, maar in artikel 3 van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. Anders dan bij artikel 8b Opiumwet gaat het hier om een bevoegdheid en niet om een plicht.

Wat de integriteitstoets inhoudt

De kern van die toets is de vraag of er ernstig gevaar bestaat dat de ontheffing mede zal worden gebruikt om voordeel te benutten dat uit strafbare feiten is verkregen, of om strafbare feiten te plegen. Het gaat dus niet om een reeds bewezen feit, maar om een op feiten en omstandigheden gebaseerde inschatting van risico. De precieze voorwaarden en de gevallen waarin de toets mag worden toegepast, staan in die wet en niet in de Opiumwet.

Het advies van het Bureau

Het tweede lid maakt het mogelijk advies te vragen aan het Bureau bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. Dat bureau kan gegevens raadplegen waar een bestuursorgaan zelf niet bij kan en brengt op basis daarvan advies uit. Zo'n advies is geen besluit: de minister beslist zelf en moet zijn beslissing zelfstandig kunnen dragen. Wel hoort hij het advies zorgvuldig te wegen en de betrokkene gelegenheid te geven erop te reageren.

Waarom deze grond bestaat

Een ontheffing geeft toegang tot middelen die buiten de legale keten grote waarde vertegenwoordigen. Juist daar bestaat het risico dat een op zichzelf legale structuur als dekmantel wordt gebruikt. De integriteitstoets moet voorkomen dat de overheid met een eigen besluit aan zo'n constructie meewerkt. Dat verklaart ook waarom dezelfde maatstaf terugkeert bij de intrekking, in artikel 8e Opiumwet.

Afbakening

Artikel 8b Opiumwet en artikel 8c Opiumwet staan naast elkaar: het eerste is dwingend en ziet op curatele en bewind, het tweede is facultatief en ziet op integriteit. Beide gaan over het moment van verlening of verlenging. Loopt een ontheffing al, dan biedt artikel 8e Opiumwet de grondslag om haar op dezelfde integriteitsgronden in te trekken, terwijl artikel 8d Opiumwet de gevallen bevat waarin intrekking verplicht is.

In de praktijk

Een aanvrager kan verwachten dat naar de achtergrond van de onderneming wordt gekeken: naar bestuurders, naar financiers en naar zakelijke relaties. Wordt advies gevraagd, dan duurt de behandeling langer. Bij een voorgenomen weigering krijgt de aanvrager doorgaans de gelegenheid zijn zienswijze te geven, en tegen het uiteindelijke besluit staan bezwaar en beroep open. Wat er precies in een advies staat, komt in die procedure aan de orde.