Artikel 8j Opiumwet: Toezicht op de naleving van de wet

Artikel 8j Opiumwet wijst aan wie toezicht houdt op de naleving van de Opiumwet: de ambtenaren van de Inspectie gezondheidszorg en jeugd. Het toezicht ziet op alles wat bij of krachtens deze wet is geregeld, dus ook op de besluiten en regelingen die op de wet berusten en op de voorschriften die aan een ontheffing zijn verbonden.

Toezicht is iets anders dan opsporing

Een toezichthouder controleert of de regels worden nageleefd, ook als er geen enkele verdenking bestaat. Hij kijkt naar de legale keten: apotheken, instellingen en houders van een ontheffing. Opsporing begint pas bij een redelijk vermoeden van een strafbaar feit en richt zich op een verdachte. Dat verschil is niet alleen theoretisch. Bij toezicht geldt een plicht om mee te werken, terwijl iemand die als verdachte wordt gehoord niet aan zijn eigen veroordeling hoeft mee te werken.

Waar de inspectie naar kijkt

In de praktijk richt het toezicht zich op de vraag of partijen die binnen het stelsel werken hun grenzen respecteren. Klopt de voorraadadministratie, liggen de middelen op de plaats die in de ontheffing staat, worden de afleverregels gevolgd, is de beveiliging op orde? Het antwoord blijkt vooral uit papieren en systemen. De Algemene wet bestuursrecht geeft toezichthouders daarvoor algemene bevoegdheden, zoals het vorderen van inlichtingen en het inzien van zakelijke gegevens.

Van bevinding naar maatregel

Een tekortkoming kan verschillende kanten op gaan. De minister kan de ontheffing intrekken op grond van artikel 8e Opiumwet, hij kan een bestuurlijke boete opleggen in de gevallen van artikel 9b Opiumwet, en bij ernstiger feiten kan het dossier de strafrechtelijke weg op. Toezicht en handhaving lopen dus in elkaar over, maar het blijven verschillende sporen met eigen waarborgen.

Afbakening

Artikel 8k Opiumwet gaat over opsporing en noemt daarvoor een ruimere kring: naast dezelfde inspectie-ambtenaren ook de douane en, op grond van artikel 141 Sv, de gewone opsporingsambtenaren. Artikel 9 Opiumwet geeft die opsporingsambtenaren bijzondere bevoegdheden. Het dagelijkse werk rond drugs op straat ligt dus niet bij de inspectie, maar bij politie en justitie.

In de praktijk

Voor een apotheek, een laboratorium of een ontheffinghouder betekent dit artikel dat een controle onaangekondigd kan komen en dat medewerking wordt verwacht. Een goed bijgehouden administratie is dan het beste antwoord. Voor de burger die met drugs in aanraking komt, speelt de inspectie geen rol; die krijgt met de politie te maken.