Artikel 13 Opiumwet: Overtreding of misdrijf en de reikwijdte

Overtreding of misdrijf en de reikwijdte

De in artikel 10, eerste lid, 10b, eerste lid, en artikel 11, eerste lid, strafbaar gestelde feiten zijn overtredingen.
De in de artikelen 10, tweede tot en met zesde lid, 10a, eerste lid, 10b, tweede lid, 10c, 11, tweede tot en met vijfde lid, 11a en 11b strafbaar gestelde feiten zijn misdrijven.
De Nederlandse strafwet is toepasselijk op ieder die zich buiten Nederland schuldig maakt aan: a. een der in artikel 10a, eerste lid, strafbaar gestelde feiten voorzover die zijn gepleegd om het in artikel 10, vijfde lid, strafbaar gestelde feit voor te bereiden of te bevorderen, dan wel b. poging tot of deelneming aan het in artikel 10, vijfde lid, strafbaar gestelde feit.
De Nederlandse strafwet is toepasselijk op de in artikel 10, tweede tot en met vijfde lid, artikel 10a eerste lid, 10b, tweede lid, 10c, artikel 11, tweede tot en met vierde lid, en artikel 11a strafbaar gestelde feiten, indien het feit is gepleegd aan boord van een buitenlands vaartuig dan wel een vaartuig zonder nationaliteit of een daarmee gelijk gesteld vaartuig uit hoofde van het internationale recht, op open zee, en wordt opgetreden in het kader van de toepassing van het Verdrag ter uitvoering van artikel 17 van het Verdrag tegen sluikhandel.

Toelichting

Artikel 13 Opiumwet doet twee dingen. Het bepaalt welke strafbaar gestelde feiten uit deze wet overtredingen zijn en welke misdrijven, en het regelt in welke gevallen de Nederlandse strafwet ook geldt voor gedragingen buiten Nederland.

Overtreding of misdrijf

Overtredingen zijn de feiten van het eerste lid van artikel 10 Opiumwet, het eerste lid van artikel 10b Opiumwet en het eerste lid van artikel 11 Opiumwet: steeds de varianten waarbij geen opzet hoeft te worden bewezen. Alle andere strafbaar gestelde feiten uit de wet zijn misdrijven. Dat onderscheid is niet louter theoretisch. Het bepaalt onder meer welke rechter de zaak behandelt, hoe lang het recht op vervolging blijft bestaan en hoe het feit doorwerkt bij een beoordeling van iemands gedrag voor werk of vergunning.

Rechtsmacht buiten Nederland

Het derde lid verklaart de Nederlandse strafwet van toepassing op ieder die zich buiten Nederland schuldig maakt aan voorbereidingshandelingen als bedoeld in het eerste lid van artikel 10a Opiumwet, voor zover die zijn gepleegd om het feit van het vijfde lid van artikel 10 Opiumwet voor te bereiden of te bevorderen. Hetzelfde geldt voor poging tot en deelneming aan dat feit. Dat feit is het brengen van middelen van lijst I binnen of buiten Nederland; wie vanuit het buitenland aan zo'n zending meewerkt, kan hier dus worden vervolgd. Daarvoor is niet vereist dat de gedraging ook strafbaar is in het land waar zij is begaan; op dat punt gaat deze bepaling verder dan de algemene regels over rechtsmacht in het Wetboek van Strafrecht.

Optreden op volle zee

Het vierde lid ziet op een bijzondere situatie. Wordt een feit gepleegd aan boord van een buitenlands vaartuig, van een vaartuig zonder nationaliteit of van een daarmee gelijkgesteld vaartuig, op volle zee, en wordt opgetreden in het kader van het verdrag dat ter uitvoering van het Verdrag tegen sluikhandel is gesloten, dan is de Nederlandse strafwet van toepassing op een reeks in dit lid genoemde feiten. Zo kan Nederland optreden tegen transporten die zich buiten territoriale wateren afspelen.

Afbakening

Artikel 13 Opiumwet zegt niets over de vraag wat verboden is of welke straf erop staat; daarvoor gelden de bepalingen daarvóór. Het bepaalt alleen de aard van het feit en het bereik van de wet. Dat bereik is ruimer dan de hoofdregel van het Wetboek van Strafrecht, die uitgaat van feiten die in Nederland zijn begaan.

In de praktijk

Voor een verdachte betekent het onderscheid tussen overtreding en misdrijf onder meer dat de zwaarste dwangmiddelen alleen bij misdrijven aan de orde kunnen zijn. De rechtsmachtbepalingen verklaren waarom iemand die Nederland nauwelijks heeft gezien hier toch terecht kan staan. In zulke zaken spelen vaak ook uitlevering, overlevering en samenwerking tussen staten een rol; bijstand van een advocaat met ervaring op dat terrein is dan aan te raden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer is drugsbezit misdrijf en wanneer overtreding?

Hoge Raad · 2021-12-21 · ECLI:NL:HR:2021:1945

De Hoge Raad zet uiteen wat het verbod om een middel aanwezig te hebben vraagt: iemand heeft het middel aanwezig zodra hij er feitelijke macht over heeft en erover kan beschikken. De drugs hoeven daarvoor niet dicht bij hem te liggen, en het hoeft niet vast te staan dat ze hem toebehoren of dat hij er formeel over mag beslissen. Dat aanwezig hebben is pas een misdrijf als opzet is tenlastegelegd en bewezen; anders blijft het een overtreding. De Hoge Raad verminderde hier alleen de duur van de gevangenisstraf en verwierp het beroep voor het overige.
Welk gevolg heeft een overtreding voor de straf?

Hoge Raad · 2020-07-07 · ECLI:NL:HR:2020:1184

Het opzettelijk aanwezig hebben van niet meer dan dertig gram hennep of hasjiesj is geen misdrijf, maar valt onder het lichtste lid van de strafbaarstelling en is dus een overtreding. De Hoge Raad oordeelt dat het hof dat heeft miskend door de kleine hoeveelheid hasjiesj met de overige feiten in een keer af te doen, terwijl voor zo'n overtreding op grond van het Wetboek van Strafrecht een afzonderlijke straf wordt opgelegd. Omdat de vergissing van ondergeschikt belang was, leidt zij niet tot cassatie en wordt het beroep verworpen.
Geldt de Nederlandse strafwet op volle zee?

Hoge Raad · 2024-06-25 · ECLI:NL:HR:2024:935

Het vierde lid maakt de Nederlandse strafwet van toepassing op drugsfeiten aan boord van een buitenlands of staatloos schip op volle zee, wanneer wordt opgetreden in het kader van het verdrag over de sluikhandel over zee. De Hoge Raad oordeelt dat die rechtsmacht ook bestaat als de vlaggenstaat geen partij is bij dat uitvoeringsverdrag, maar wel bij het onderliggende VN-verdrag, en heeft ingestemd met vervolging door een andere staat. In een uitleveringszaak moet de rechter nagaan of Nederland in vergelijkbare omstandigheden rechtsmacht zou hebben; hier was dat terecht aangenomen en het beroep wordt verworpen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst