Artikel 15 Opiumwet: Inwerkingtreding en de oude wet

Artikel 15 Opiumwet is de slotbepaling van de wet. Het regelt twee dingen: de wet treedt in werking op een dag die bij koninklijk besluit wordt bepaald, en op datzelfde moment vervalt de oude wet over opium en andere verdovende middelen uit 1919, zoals die in 1925 was gewijzigd.

Inwerkingtreding bij koninklijk besluit

De wet noemt zelf geen datum. Dat is gebruikelijk: het parlement stelt de inhoud vast, terwijl de regering het moment kiest waarop de regeling gaat gelden. Zo kan rekening worden gehouden met de voorbereiding die nodig is, bijvoorbeeld het vaststellen van de algemene maatregelen van bestuur en de ministeriële regelingen waarnaar de wet verwijst. Zonder die uitvoeringsregels zou een deel van het stelsel niet kunnen werken.

Het einde van de oude wet

Op het moment van inwerkingtreding verviel de wet van 4 oktober 1919 over het opium en andere verdovende middelen, zoals die was gewijzigd bij de wet van 29 juni 1925. De wetgever koos dus niet voor een reeks losse wijzigingen, maar voor een nieuwe wet die de oude verving. Dat verklaart ook de opzet van de tekst: lijsten, verboden, ontheffingen, toezicht en straffen staan bij elkaar in één regeling.

Een uitgewerkte bepaling

Dit artikel heeft zijn werk gedaan. De bedoelde dag is allang verstreken en de oude wet bestaat niet meer. Toch blijft de bepaling in de tekst staan, omdat een wet niet wordt opgeschoond zodra een onderdeel is uitgewerkt. Voor de lezer heeft zij vooral historische waarde: zij laat zien wanneer het huidige stelsel begon en waar het vandaan komt.

Welke versie geldt

Belangrijker dan de oorspronkelijke inwerkingtreding is dat de wet daarna vele malen is gewijzigd. De tekst die vandaag geldt, is het resultaat van die opeenvolgende wijzigingen, en ook de lijsten worden aangepast; artikel 3a Opiumwet regelt hoe dat gebeurt. Voor een strafzaak is beslissend welke versie gold op het moment van de gedraging, terwijl bij een verandering van wetgeving daarna de regel over de gunstigste bepaling uit artikel 1 Sr geldt.

In de praktijk

Wie een oudere zaak of een ouder document beoordeelt, kijkt dus niet alleen naar het artikelnummer maar ook naar de datum. Een bepaling kan sindsdien zijn gewijzigd of vervallen, zoals bij artikel 13c Opiumwet is gebeurd. Officiële en gedateerde versies van de wettekst worden door de overheid gepubliceerd; bij twijfel over de juiste versie is dat het aangewezen vertrekpunt.