- De burgemeester is bevoegd tot oplegging van een last onder bestuursdwang indien in een woning of lokaal of op een daarbij behorend erf: a. een middel als bedoeld in lijst I of II dan wel aangewezen krachtens artikel 3a, vijfde lid, of een substantie die deel uitmaakt van een stofgroep als bedoeld in lijst IA of een preparaat daarvan, met uitzondering van de middelen bedoeld in artikel 2a, tweede lid, wordt verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig is; b. een voorwerp of stof als bedoeld in artikel 10a, eerste lid, onder 3°, artikel 10c, eerste lid, onder 3°, of artikel 11a voorhanden is.
- Het eerste lid is niet van toepassing indien woningen, lokalen of erven als bedoeld in het eerste lid, gebruikt worden ter uitoefening van de artsenijbereidkunst, de geneeskunst, de tandheelkunst of de diergeneeskunde door onderscheidenlijk apothekers, artsen, tandartsen of dierenartsen.
←
Terug 13a · Verbeurdverklaring en ontzetting van rechten
Verder 13c · Een bepaling die is vervallen
→
Artikel 13b Opiumwet: De sluitingsbevoegdheid van de burgemeester
De sluitingsbevoegdheid van de burgemeester
Wettekst
Toelichting
Artikel 13b Opiumwet geeft de burgemeester de bevoegdheid een last onder bestuursdwang op te leggen wanneer in een woning of lokaal of op een bijbehorend erf drugs worden verhandeld of daarvoor aanwezig zijn, of wanneer er voorwerpen of stoffen liggen die voor bepaalde drugsmisdrijven bestemd zijn. In de praktijk komt dat meestal neer op sluiting van het pand.
Wanneer de bevoegdheid ontstaat
- Verkoop vanuit het pand — er wordt een middel van lijst I of II, een krachtens artikel 3a Opiumwet, vijfde lid, aangewezen middel of een substantie uit een stofgroep van lijst IA verkocht, afgeleverd of verstrekt, of het is daarvoor aanwezig. De middelen die artikel 2a Opiumwet, tweede lid, noemt, tellen niet mee.
- Voorwerpen of stoffen voor voorbereiding — in het pand zijn voorwerpen of stoffen aanwezig die vallen onder het derde onderdeel van artikel 10a Opiumwet, eerste lid, of van artikel 10c Opiumwet, eerste lid, dan wel onder artikel 11a Opiumwet.
Kenmerkend is dat het niet gaat om bezit voor eigen gebruik, maar om aanwezigheid met het oog op afzet of om voorbereiding. Een strafrechtelijke veroordeling is niet nodig: de burgemeester beslist zelfstandig, op basis van zijn eigen dossier.
Bestuursdwang en sluiting
Een last onder bestuursdwang houdt in dat de burgemeester een einde laat maken aan de overtreding, zo nodig zelf en op kosten van de overtreder. Bij drugs in een pand krijgt die last meestal de vorm van een sluiting voor bepaalde tijd. Dat is bedoeld als herstel van de openbare orde en niet als straf, maar het treft de bewoner of de ondernemer hard. Daarom moet de maatregel evenredig zijn: de ernst van de situatie, de gevolgen voor de betrokkene en de vraag of hem iets te verwijten valt, horen in de afweging thuis.
De uitzondering voor de zorg
Het tweede lid haalt de gewone zorgpraktijk uit de bevoegdheid. Worden de ruimten gebruikt voor de uitoefening van de artsenijbereidkunst, de geneeskunst, de tandheelkunde of de diergeneeskunde door respectievelijk apothekers, artsen, tandartsen of dierenartsen, dan geldt het eerste lid niet. Voor die praktijk gelden het toezicht van artikel 8j Opiumwet en de bestuurlijke boete van artikel 9b Opiumwet.
Wat een sluiting betekent voor huurder en eigenaar
Een sluiting raakt niet alleen degene die de middelen daar had. Een huurder kan zijn woning kwijtraken, omdat een verhuurder na een sluiting vaak ontbinding van de huurovereenkomst vordert. Een eigenaar of verhuurder van een bedrijfspand kan met leegstand en schade blijven zitten. Ook wie zelf niets wist kan dus worden geraakt; de rechter betrekt die persoonlijke omstandigheden wel bij zijn oordeel over het besluit.
In de praktijk
Aan een sluiting gaat meestal een voornemen vooraf waarop de betrokkene mag reageren. Dat is het moment om te laten zien wat er is gebeurd en wat er inmiddels is veranderd. Tegen het besluit staan bezwaar en beroep open, en bij de bestuursrechter kan een voorlopige voorziening worden gevraagd om de sluiting op te schorten; snel handelen is daarbij nodig. Wie een pand verhuurt, kan het risico beperken door te controleren wie er woont of werkt en door signalen van misbruik serieus te nemen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer zijn drugs "daartoe aanwezig" in een pand?
De Afdeling legt uit dat de burgemeester niet al mag sluiten omdat er drugs in een pand liggen: die moeten er zijn met het oog op verkoop, aflevering of verstrekking. Dat kan ook het geval zijn als de drugs elders worden verkocht maar in of vanuit het pand worden afgeleverd of verstrekt. Is meer aangetroffen dan een hoeveelheid voor eigen gebruik, dan mag in beginsel worden aangenomen dat de drugs voor de handel bestemd waren; de rechthebbende kan het tegendeel aannemelijk maken. Ook een hennepkwekerij in een woning kan onder de bepaling vallen; het brand- of elektrocutiegevaar van zo'n kwekerij hoort daarentegen bij de Woningwet en speelt bij dit artikel geen rol.
-
Hoe toetst de rechter of van de beleidsregel moest worden afgeweken?
In deze zaak over een gesloten woning laat de Afdeling het uitgangspunt los dat zij alleen nagaat of de burgemeester in redelijkheid tot zijn afweging kon komen. Zij toetst voortaan rechtstreeks of de nadelige gevolgen van het besluit niet onevenredig zijn ten opzichte van de doelen ervan; geschiktheid, noodzaak en evenwichtigheid kunnen daarbij elk een rol spelen. Hoe scherp die toets uitvalt, verschilt per geval en wordt strenger naarmate de belangen zwaarder wegen, de gevolgen ernstiger zijn of het besluit dieper in grondrechten ingrijpt. Een vast stelsel van toetsingsniveaus wijst de Afdeling af, omdat de verschillen tussen zaken daarvoor te groot zijn.
-
Sluiting om spullen voor hennepteelt: wie moet die hebben?
Voor sluiting op grond van het eerste lid, onder b, is volgens de Afdeling voldoende dat in het pand voorwerpen of stoffen aanwezig zijn die bestemd zijn om in beroep of bedrijf hennep te telen. Zij wijst erop dat de wet hier spreekt van voorhanden zijn en de strafbepaling van voorhanden hebben: de sluitingsbevoegdheid is op het pand gericht, de strafbaarstelling op een persoon. Of degene die wordt aangeschreven, bijvoorbeeld een verhuurder, die spullen zelf had of ervan wist, is voor het bestaan van de bevoegdheid daarom niet van belang. Dat kan wel meewegen bij de vraag of de burgemeester van zijn bevoegdheid gebruik mocht maken.
-
Wanneer mag de burgemeester een woning sluiten?
De Afdeling zet hier op een plaats de uitgangspunten neer die zij bij besluiten over woningsluiting aanhoudt. Omdat zo'n sluiting diep ingrijpt, beoordeelt zij doorgaans indringend of die geschikt, noodzakelijk en evenwichtig is. Zij benadrukt dat de maatregel tot herstel dient, namelijk het beëindigen van de overtreding, het wegnemen van de gevolgen en het voorkomen van herhaling, en dat herstel van de openbare orde daarbij niet een doel op zichzelf is; of er feitelijk in of vanuit de woning is gehandeld, is slechts een van de omstandigheden, naast de aard en hoeveelheid van de drugs en de rol van het pand in de drugsketen. Bij de evenwichtigheid moet de burgemeester onder meer het verwijt aan de bewoners, hun binding met de woning, minderjarige kinderen en de gevolgen voor huur en herhuisvesting afwegen.
-
Maakt het uit of de bewoner van de drugs wist?
Voor het ontstaan van de bevoegdheid om te sluiten maakt het volgens de Afdeling niet uit wie de drugs of de voorwerpen in het pand heeft gebracht, daarvoor verantwoordelijk is of daarbij betrokken was; beslissend is dat zij er zijn. Of de bewoner iets te verwijten valt, komt pas aan de orde bij de vraag of de sluiting evenredig is. Van een hoofdbewoner mag toezicht op wat er in zijn woning gebeurt worden verlangd, maar aan dat toezicht zijn grenzen, die mede van de woonsituatie afhangen. Gaat de burgemeester toch tot sluiting over, dan moet hij deugdelijk motiveren welk verwijt de getroffen hoofdbewoner wordt gemaakt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.