Indien de waarde van de zaken waarmee of met betrekking tot welke de feiten, strafbaar gesteld in de artikelen 10, eerste tot en met vijfde lid, 10a, eerste lid, 10b, 10c, 11, tweede tot en met vijfde lid, 11a en 11b zijn begaan, of die geheel of gedeeltelijk door middel van die feiten zijn verkregen, hoger is dan het vierde gedeelte van het maximum van de geldboete op die feiten gesteld, kan, ook indien het feit door een natuurlijke persoon is begaan, een geldboete van de naast hogere categorie worden opgelegd.
Artikel 12 Opiumwet: Verhoging van de boetecategorie
Verhoging van de boetecategorie
Wettekst
Toelichting
Artikel 12 Opiumwet maakt het mogelijk een hogere geldboete op te leggen dan de strafbepaling zelf toelaat. Is de waarde van de betrokken zaken groot in verhouding tot het boetemaximum, dan mag een boete van de naast hogere categorie worden opgelegd, ook als het feit door een natuurlijk persoon is begaan.
Wanneer de verhoging mogelijk is
De maatstaf is een verhouding. Overschrijdt de waarde van de zaken waarmee of waarop het feit betrekking had, of die geheel of gedeeltelijk met dat feit zijn verkregen, een vierde deel van het boetemaximum dat op het feit staat, dan komt de verhoging in beeld. Het gaat dus niet om de winst die iemand persoonlijk heeft gemaakt, maar om de waarde die in het feit omgaat.
Voor welke feiten
Het artikel somt de bepalingen op waarvoor het geldt: de eerste vijf leden van artikel 10 Opiumwet, het eerste lid van artikel 10a Opiumwet, artikel 10b Opiumwet, artikel 10c Opiumwet, het tweede tot en met vijfde lid van artikel 11 Opiumwet, artikel 11a Opiumwet en artikel 11b Opiumwet. Vrijwel de gehele strafrechtelijke kern van de wet valt daar dus onder.
Waarom deze regeling bestaat
Bij feiten waarin grote waarden omgaan, kan een boete die aan het gewone maximum is gebonden haar werking verliezen; zij wordt dan een voorspelbare kostenpost. Door een categorie hoger toe te staan, kan de boete in verhouding worden gebracht tot wat er op het spel stond. De toevoeging dat dit ook geldt wanneer een natuurlijk persoon het feit heeft begaan, is van belang, omdat de hogere categorie anders vooral bij rechtspersonen in beeld zou komen.
Afbakening
Deze bepaling gaat alleen over de boete en niet over de vrijheidsstraf. Zij staat los van het afnemen van wederrechtelijk verkregen voordeel, dat via het Wetboek van Strafrecht verloopt, en van de verbeurdverklaring waarover artikel 13a Opiumwet gaat. Verschillende financiële gevolgen kunnen dus naast elkaar staan: een verhoogde boete, ontneming van voordeel en verbeurdverklaring van goederen.
In de praktijk
Voor de verdediging is de waardebepaling een zelfstandig onderwerp. Waarop is de waarde gebaseerd, en heeft die betrekking op zaken die werkelijk met het feit te maken hebben? Voor de betrokkene is vooral van belang dat een boete niet in de plaats komt van andere gevolgen, maar erbij kan komen. Bij het bepalen van de hoogte houdt de rechter rekening met de draagkracht van de verdachte.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Waaruit moet de waarde van de drugs blijken?
Legt de rechter een boete uit de naast hogere categorie op omdat de waarde van de drugs hoger is dan een kwart van het gewone boetemaximum, dan moet uit zijn uitspraak kunnen blijken waarop hij die waardebepaling baseert. Het hof had enkel vermeld dat de waarde ter zitting was komen vast te staan, zonder duidelijk te maken waaraan het dat ontleende. De Hoge Raad noemt dat een motiveringsgebrek, vernietigt de uitspraak en wijst de zaak terug.
-
Wat valt onder het algemeen belang om van vervolging af te zien?
Volgens de Hoge Raad horen ook op ambtseed opgemaakte processen-verbaal tot de wettige bewijsmiddelen waarop de rechter zijn overtuiging mag baseren, ook wanneer zo'n proces-verbaal weergeeft wat een derde tegenover de opsporingsambtenaar heeft verklaard. Welk van het beschikbare wettige bewijsmateriaal de rechter betrouwbaar genoeg vindt om te gebruiken, is voorbehouden aan de rechter die over de feiten gaat. Die keuze hoeft hij buiten bijzondere gevallen niet nader toe te lichten. De Hoge Raad verbeterde alleen de vermelding van de toegepaste wetsartikelen en verwierp het beroep voor het overige.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.