Artikel 9b Opiumwet: De bestuurlijke boete van de minister

Artikel 9b Opiumwet geeft de minister de bevoegdheid een bestuurlijke boete op te leggen van ten hoogste € 33 500. Die boete kan volgen op een gedraging die in strijd is met wat bij of krachtens artikel 3c Opiumwet, artikel 4 Opiumwet, eerste of tweede lid, of artikel 5 Opiumwet, eerste lid, is bepaald.

Welke overtredingen

Het gaat om regels uit het deel van de wet dat het legale verkeer ordent: de aanwijzing van middelen en toepassingen waarvoor een verbod niet geldt, de voorschriften rond het voorschrijven op recept en het bestellen van middelen, en de regels over het afleveren. Kenmerkend is dat het steeds gaat om partijen die binnen het stelsel werken: apotheken, artsen, instellingen en houders van een ontheffing.

Een boete zonder tussenkomst van de rechter

De boete wordt opgelegd door de minister en niet door de strafrechter. Dat gaat sneller en zonder tussenkomst van het Openbaar Ministerie. De waarborgen van het bestuursrecht gelden onverkort: het voornemen wordt kenbaar gemaakt, de betrokkene mag zijn zienswijze geven, het besluit moet worden gemotiveerd en tegen de boete staan bezwaar en beroep open. Omdat het om een bestraffende sanctie gaat, hoeft ook hier niemand mee te werken aan zijn eigen beboeting.

Verhouding tot het strafrecht

Verschillende van deze gedragingen zijn ook strafbaar gesteld, onder meer in artikel 10 Opiumwet, eerste lid. Voor dezelfde gedraging kan echter niet allebei: er moet worden gekozen tussen een bestuurlijke boete en strafrechtelijke vervolging. Is de ene weg ingeslagen, dan is de andere afgesloten. Dat voorkomt dat iemand twee keer voor hetzelfde feit wordt bestraft.

Het bedrag

De wet noemt een maximum en geen vast tarief. Binnen dat maximum tellen de ernst van de overtreding, de verwijtbaarheid en de omstandigheden van de overtreder mee. Een boete die daar niet op is afgestemd, houdt bij de rechter geen stand. Naast een boete kan de minister ook andere instrumenten inzetten, zoals het intrekken van een ontheffing op grond van artikel 8e Opiumwet.

In de praktijk

Voor een apotheek of een instelling is dit het artikel dat een administratieve tekortkoming duur kan maken. Na een controle volgt meestal eerst een rapport en daarna een voornemen tot beboeting; juist in die fase is het zinvol feiten recht te zetten en te laten zien wat er is verbeterd. Voor particulieren speelt deze bepaling geen rol; zij krijgen met het strafrecht te maken.