Boek 7a Artikel 1828 (7a:1828 BW)

Dit artikel sluit de cirkel van de afdeling over spel en weddenschap. Wie zijn verlies vrijwillig heeft betaald, kan dat bedrag niet terugvorderen. Er is één uitzondering: heeft de winnaar zich bediend van bedrog, list of oplichting, dan ligt het anders. De regel bevestigt daarmee wat in artikel 7A:1825 BW al besloten lag: de schuld bestaat wel, maar zij kan niet worden afgedwongen.

Vrijwillig betalen is beslissend

Het scharnier is het woord vrijwillig. Wie uit eigen beweging betaalt, aanvaardt daarmee de uitkomst van het spel en kan daar niet op terugkomen omdat hij achteraf spijt heeft, of omdat hij hoort dat de winnaar hem niet had kunnen dwingen. Anders ligt het wanneer de betaling onder druk of onder een verkeerde voorstelling van zaken tot stand kwam; dan is er van een vrijwillige betaling in de zin van dit artikel geen sprake.

De uitzondering: bedrog, list of oplichting

De uitzondering ziet op oneerlijkheid van de kant van de winnaar. Denk aan gemerkte kaarten, aan een afgesproken uitkomst waarvan de verliezer niet wist, of aan een spel dat zo is ingericht dat winnen voor de ander onmogelijk was. In die gevallen is er geen sprake meer van het aanvaarden van een kansuitkomst, en kan de betaling worden teruggevorderd. De bewijslast is voor degene die zich op de uitzondering beroept, en die is in de praktijk zwaar.

Waarom dit sluitstuk logisch is

De afdeling laat de rechter buiten de afwikkeling van speelschulden. Als de winnaar niets kan afdwingen maar de verliezer alles kan terughalen, zou de rechter alsnog voortdurend bij dit soort verhoudingen worden betrokken, en dan aan de andere kant van de tafel. Door de betaling in stand te laten en alleen bij oneerlijkheid een opening te bieden, blijft de lijn consequent. Deze bepaling staat overigens naast het dwingende karakter dat artikel 7A:1827 BW aan de voorgaande artikelen geeft.

Een voorbeeld

Iemand verliest bij een pokeravond en maakt het afgesproken bedrag de volgende dag over. Twee weken later leest hij dat een speelschuld niet afdwingbaar is en eist hij zijn geld terug. Dat lukt niet: hij heeft vrijwillig betaald. Blijkt daarentegen dat de winnaar met een medespeler kaarten uitwisselde en de avond zo had opgezet dat verlies onvermijdelijk was, dan komt hij binnen de uitzondering en kan hij het betaalde terugvorderen.

In de praktijk

Betaal niet in de veronderstelling dat je het later nog kunt terughalen, want die weg is in beginsel afgesloten. Twijfel je over de eerlijkheid van het spel, betaal dan niet en leg vast waarop je twijfel berust: wie er meespeelden, wat er is opgevallen en wanneer. Achteraf bewijzen dat er bedrog is gepleegd, is aanzienlijk moeilijker dan op het moment zelf niet betalen.