Boek 7a Artikel 1807 (7a:1807 BW)

Dit artikel omschrijft een figuur die je vandaag vooral in oude stukken tegenkomt. Bij een altijddurende rente betaalt iemand een hoofdsom aan een ander, bedingt hij daarover rente, en zegt hij toe die hoofdsom niet terug te zullen vorderen. Wat overblijft is dus een verplichting tot het betalen van rente die in beginsel geen einddatum heeft: het recht op terugbetaling van de hoofdsom is er niet.

Het verschil met een gewone lening

Bij een gewone geldlening staan twee dingen vast: de rente en de terugbetaling van de hoofdsom. Hier ontbreekt dat tweede element aan de kant van de geldschieter. Hij heeft zijn geld weggegeven in ruil voor een stroom van rentetermijnen. Wie zo'n afspraak tegenkomt, moet dus niet zoeken naar een aflossingsschema: dat is er per definitie niet, en de betaling van rente is de hele prestatie.

Niet eeuwig in de praktijk

De naam wekt de indruk dat er nooit een einde aan komt, maar dat klopt niet. Artikel 7A:1808 BW bepaalt uitdrukkelijk dat deze rente naar haar aard aflosbaar is: de schuldenaar kan dus van de verplichting af door de hoofdsom te voldoen, en partijen kunnen die mogelijkheid maar in beperkte mate uitstellen. Daarnaast noemt artikel 7A:1809 BW de gevallen waarin de schuldenaar juist tot aflossing kan worden gedwongen. De verplichting is dus wel duurzaam, maar niet onontkoombaar.

Waar je dit tegenkomt

In de praktijk duikt de figuur op bij oude familieafspraken, bij verplichtingen die aan grond of gebouwen zijn gekoppeld en in stukken uit nalatenschappen. De vraag is dan meestal niet wat de wet ervan vindt, maar wat er precies is afgesproken en wie de verplichting inmiddels draagt. Voor de beoordeling helpt het om eerst vast te stellen of het werkelijk om deze figuur gaat: is er ooit een hoofdsom betaald, en is er afgesproken dat die niet wordt teruggevorderd?

Een voorbeeld

In een oude akte staat dat iemand een bedrag heeft ontvangen van een verwante en daarover jaarlijks een vast percentage betaalt, waarbij is bepaald dat het bedrag zelf niet zal worden opgeëist. Twee generaties later betaalt de familie nog steeds dat jaarlijkse bedrag zonder dat iemand weet waarom. Herkennen dat dit een altijddurende rente is, opent de deur naar artikel 7A:1808 BW: de schuldenaar kan de zaak beëindigen door de hoofdsom alsnog af te lossen.

In de praktijk

Kom je zo'n verplichting tegen, breng dan eerst de stukken bij elkaar: de akte waarin zij is gevestigd, de hoogte van de hoofdsom en wat er over aflossing is bepaald. Daarna is de route helder. Betaal niet stilzwijgend jarenlang door zonder te weten waar de verplichting op berust, want juist die stukken heb je nodig om ervan af te komen.