Boek 7a Artikel 1808 (7a:1808 BW)

Dit artikel is de belangrijkste bepaling voor wie met een altijddurende rente zit opgescheept. Het eerste lid zegt dat deze rente naar haar aard aflosbaar is. De schuldenaar kan er dus altijd een einde aan maken door de hoofdsom te voldoen, hoe de afspraak ook is geformuleerd. De aard van de figuur, omschreven in artikel 7A:1807 BW, staat daaraan niet in de weg.

Wat partijen wel mogen afspreken

Het tweede lid laat twee beperkingen toe, en niet meer dan dat. Partijen kunnen afspreken dat pas na verloop van een zekere tijd mag worden afgelost; die tijd mag niet langer zijn dan tien jaren. En zij kunnen afspreken dat de schuldenaar de schuldeiser eerst moet waarschuwen, op een termijn die zij vooraf vaststellen; die termijn mag niet langer zijn dan een jaar. Andere manieren om de aflossing tegen te houden noemt het artikel niet.

Waarom die grenzen er zijn

Zonder deze bepaling zou iemand zich voor onbepaalde tijd aan een rentestroom kunnen binden zonder er ooit vanaf te komen. Dat is precies wat de wet niet wil. De aflosbaarheid is daarom geen keuze van partijen maar een eigenschap van de figuur zelf, en de twee toegestane beperkingen zijn tijdelijk van aard: uitstel mag, afstel niet. Voor een schuldeiser betekent dit dat hij nooit kan rekenen op een eeuwigdurende opbrengst.

De andere kant: gedwongen aflossen

De aflossing is niet alleen een recht van de schuldenaar. Artikel 7A:1809 BW noemt de gevallen waarin hij juist tot aflossen kan worden gedwongen, bijvoorbeeld als hij twee jaren achtereen niets op de rente heeft betaald of als hij de beloofde zekerheid niet verschaft. Artikel 7A:1810 BW geeft hem voor de eerste twee van die gevallen nog een korte gelegenheid om het te herstellen. Wie de positie van een van beide partijen beoordeelt, moet die drie artikelen dus samen lezen.

Een voorbeeld

In een akte uit een nalatenschap staat dat een jaarlijkse rente wordt betaald en dat aflossing van de hoofdsom voor altijd is uitgesloten. Die uitsluiting past niet binnen wat dit artikel toelaat. De schuldenaar kan dus alsnog aflossen; hoogstens kan hem worden tegengeworpen dat er een wachttijd of een aankondigingstermijn geldt binnen de grenzen die het tweede lid stelt. Dat maakt het verschil tussen een last die aan de familie blijft kleven en een afspraak waar met een betaling een punt achter kan worden gezet.

In de praktijk

Lees bij zo'n oude verplichting de bepaling over aflossing goed en toets die aan de twee toegestane beperkingen. Kondig een aflossing schriftelijk aan, ook als er geen termijn is afgesproken, en zorg dat je kunt aantonen wanneer dat is gebeurd. Reken vervolgens uit welke rentetermijnen tot de aflosdatum nog verschuldigd zijn, zodat er over de afwikkeling geen misverstand ontstaat.