Boek 7a Artikel 1657 (7a:1657 BW)

Dit artikel bevat niet meer dan een indeling: een maatschap is algeheel of bijzonder. Toch is het het scharnier van deze afdeling. Welke van de twee vormen partijen hebben afgesproken, bepaalt hoe ver hun samenwerking reikt — over alles wat zij gaandeweg verdienen, of alleen over een afgebakend terrein zoals één onderneming, bepaalde goederen of de uitoefening van een beroep.

De algehele vorm

De algehele maatschap is onbegrensd van opzet. Zij ziet niet op één zaak of één opdracht, maar op wat de vennoten in de loop van de samenwerking verwerven. Van deze soort laat de wet maar één variant toe; artikel 7A:1658 BW zegt welke dat is en welke varianten juist verboden zijn. Artikel 7A:1659 BW werkt vervolgens uit wat er dan precies onder valt.

De bijzondere vorm

De bijzondere maatschap is de begrensde variant. Artikel 7A:1660 BW somt op waartoe zij beperkt kan zijn. Vrijwel elke maatschap die je vandaag tegenkomt is van deze soort: de huisartsenmaatschap, de maatschap van twee advocaten, de samenwerking tussen een boer en zijn zoon. Het werkterrein is afgebakend, en wat daarbuiten valt blijft van de vennoot zelf.

Waarom de indeling ertoe doet

De indeling beslist wat er binnen en buiten de samenwerking valt, en dus wat er aan het einde te verdelen is. Bij een bijzondere maatschap blijft alles wat een vennoot buiten het afgesproken terrein verdient van hem alleen; het telt niet mee bij de verdeling van winst en verlies. Bij een algehele maatschap ligt die grens veel verder naar buiten. Wie de vraag nooit stelt, komt haar tegen op het slechtste moment: bij het uiteengaan, als er verdeeld moet worden en niemand meer wil toegeven.

Een voorbeeld

Twee accountants vormen een maatschap voor hun praktijk. Een van hen schrijft daarnaast in de avonduren een handboek en ontvangt daarvoor een vergoeding van de uitgever. Is de maatschap beperkt tot de praktijk, dan is die vergoeding van hem alleen. Hebben zij daarentegen een algehele maatschap van winst willen aangaan, dan is de vraag of het schrijfwerk tot de gezamenlijke verdiensten behoort ineens een reële, en moet het antwoord uit artikel 7A:1659 BW komen.

In de praktijk

Zet in de overeenkomst op waar de samenwerking over gaat en, minstens zo belangrijk, waar zij niet over gaat. Eén zin die het werkterrein afbakent en nevenwerkzaamheden benoemt, voorkomt het grootste deel van de discussies die bij een uiteengaan ontstaan. Ontbreekt zo'n zin, dan moet uit de feiten worden afgeleid wat partijen hebben bedoeld, en dat is een discussie die zelden kort duurt.