Boek 7a Artikel 1787 (7a:1787 BW)

Wanneer de uitlener de zaak kan terugvragen

De uitleener kan de geleende zaak niet terug vorderen dan na verloop van den bepaalden tijd, of, bij gebreke eener dusdanige bepaling, nadat dezelve tot het gebruik waartoe zij was uitgeleend gediend heeft, of heeft kunnen dienen.

Toelichting

Dit artikel beschermt de lener tegen een uitlener die zich bedenkt. De hoofdregel is dat de zaak niet eerder kan worden teruggevraagd dan na afloop van de afgesproken tijd. Is er geen tijd afgesproken, dan geldt een andere maatstaf: de zaak moet hebben gediend, of hebben kunnen dienen, voor het gebruik waarvoor zij is uitgeleend. Bruikleen is dus geen afspraak die de uitlener naar believen kan afbreken.

Met een afgesproken termijn

Hebben partijen een periode afgesproken, dan is de zaak eenvoudig. De lener mag de zaak tot het einde van die periode houden en de uitlener moet dat afwachten. Dat geldt ook als hij spijt heeft van zijn toezegging of als hij ondertussen een betere bestemming voor de zaak heeft gevonden. Alleen de uitzondering van artikel 7A:1788 BW kan hem dan nog helpen.

Zonder afgesproken termijn

Zonder termijn wordt gekeken naar het doel van de lening. Zodra de zaak dat doel heeft gediend, of daarvoor redelijkerwijs heeft kunnen dienen, mag de uitlener haar terugvragen. Die tweede variant is belangrijk: de lener kan de lening niet oprekken door de zaak ongebruikt te laten staan. Is de zaak geleend voor een klus die inmiddels afgerond had kunnen zijn, dan telt dat, ook als hij er nog niet aan toe is gekomen.

Bij het einde van de bruikleen

Als het moment van teruggave is aangebroken, moet de zaak terug in de staat die past bij het gebruik dat is gemaakt. Slijtage door dat gebruik hoeft niet te worden vergoed; dat volgt uit artikel 7A:1784 BW. Blijft de teruggave uit, dan komt de vraag naar schade aan de orde, en bij meerdere leners geldt dan de hoofdelijke gebondenheid van artikel 7A:1786 BW.

Een voorbeeld

Een ondernemer leent zijn bestelbus uit aan een kennis die gaat verhuizen; over een termijn spreken zij niet. Twee dagen later wil de ondernemer de bus terug omdat een klant iets wil laten bezorgen. Dat kan niet: de verhuizing loopt nog en het doel van de lening is niet bereikt. Staat de bus daarentegen al een week ongebruikt bij de kennis voor de deur terwijl de verhuizing lang is afgerond, dan mag de bus terug, ook zonder afspraak over een datum.

In de praktijk

Noem bij het uitlenen altijd een einddatum, ook als je die achteraf soepel wilt hanteren. Zonder datum is de vraag wanneer de zaak terug moet een kwestie van uitleg, en dat is precies waar vriendschappelijke leenafspraken op stuklopen. Voor de lener geldt het omgekeerde: geef de zaak terug zodra je haar niet meer nodig hebt, want vanaf dat moment loop je onnodig het risico van artikel 7A:1781 BW tot en met artikel 7A:1783 BW.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst