Boek 7a Artikel 1777 (7a:1777 BW)

Wat bruikleen is

Bruikleening is eene overeenkomst, waarbij de eene partij aan de andere eene zaak om niet ten gebruike geeft, onder voorwaarde dat degene die deze zaak ontvangt, dezelve, na daarvan gebruik te hebben gemaakt, of na eenen bepaalden tijd, zal terug geven.

Toelichting

Dit artikel geeft de omschrijving van bruikleen. Het gaat om een overeenkomst waarbij de een een zaak zonder tegenprestatie in gebruik geeft aan de ander, die haar teruggeeft nadat hij haar heeft gebruikt of nadat een afgesproken tijd is verstreken. Bruikleen is dus het juridische woord voor wat mensen in het dagelijks leven gewoon uitlenen noemen: de aanhanger van de buurman, de bosmaaier van een collega, de beamer die een leverancier bij je achterlaat.

De drie kenmerken

Uit de omschrijving volgt waar je op moet letten om te bepalen of het echt om bruikleen gaat.

Gebruik van een zaak. De lener krijgt het gebruik, niet de eigendom. Wat hij met de zaak mag doen, staat in artikel 7A:1781 BW.
Om niet. Er staat geen tegenprestatie tegenover. Wordt er wel betaald, dan is het huur en gelden andere regels, ook al noemen partijen het lenen.

- Teruggave van dezelfde zaak. De lener geeft terug wat hij kreeg. Krijgt hij iets dat hij verbruikt en later in gelijke hoeveelheid vervangt, zoals geld of graan, dan is er geen bruikleen maar verbruikleen.

Wat de gratis kant betekent

Dat er niets tegenover staat, kleurt de hele regeling. De uitlener doet iemand een dienst, en de wet vraagt daarom van de lener een zorgvuldige omgang met de zaak en van de uitlener maar weinig. De verplichtingen van de lener staan in de artikelen die op de omschrijving volgen, met artikel 7A:1781 BW als hoofdregel; de bescheiden verplichtingen van de uitlener staan verderop in deze titel, waaronder artikel 7A:1789 BW over noodzakelijke kosten en artikel 7A:1790 BW over verzwegen gebreken.

Een voorbeeld

Een aannemer leent zijn steiger uit aan een bevriende schilder voor een klus van twee weken. Er wordt niets afgesproken over geld. Dat is bruikleen: de schilder mag de steiger gebruiken en moet hem daarna teruggeven. Vraagt de aannemer honderd euro per week, dan is het geen bruikleen meer maar huur, met alle verschillen van dien in wie waarvoor instaat. Spreken zij af dat de schilder een gelijkwaardige nieuwe steiger teruggeeft, dan verandert het karakter opnieuw.

In de praktijk

Bruikleen ontstaat vormvrij, maar niet al bij de afspraak: de overeenkomst komt pas tot stand op het moment dat de zaak ook werkelijk in gebruik wordt gegeven. Tot dan is er hooguit een toezegging om iets uit te lenen en gelden de verplichtingen uit deze titel nog niet. Juist omdat er daarna geen enkele formaliteit aan te pas komt, is het verstandig om bij zaken van enige waarde kort vast te leggen wat wordt uitgeleend, voor welke periode en waarvoor het mag worden gebruikt. Dat kost twee regels in een bericht en het is precies wat je nodig hebt als de zaak beschadigd terugkomt of helemaal niet terugkomt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Huur of bruikleen: is de vergoeding een tegenprestatie?

Hoge Raad · 2023-06-02 · ECLI:NL:HR:2023:828

Een bewoner gebruikte een woning van de gemeente Rotterdam op basis van een bruikleenovereenkomst met een leegstandsbeheerder, en betaalde daarnaast maandelijks een vergoeding op grond van een afzonderlijke dienstverleningsovereenkomst. De Hoge Raad stelt voorop dat bruikleen de overeenkomst is waarbij de ene partij de andere een zaak om niet in gebruik geeft, onder de voorwaarde dat die zaak na het gebruik of na een bepaalde tijd wordt teruggegeven, terwijl bij huur juist een tegenprestatie wordt bedongen. Of de overeenkomst als huur of als bruikleen moet worden aangemerkt, hangt er dus van af of de betaalde vergoeding een tegenprestatie voor het gebruik van de woning is; staat zij tegenover werkelijke kosten van het leegstandsbeheer, dan blijft het bruikleen. Het oordeel van het hof dat een deel van de vergoeding niet aan beheerskosten kon worden toegerekend, hield in het licht van de onweersproken opstelling van die kosten geen stand.
Wat moet de bruiklener aan de uitlener teruggeven?

Hoge Raad · 2017-06-30 · ECLI:NL:HR:2017:1186

Iemand had een aanhangwagen van een familielid geleend voor een verhuizing. Hij zette de wagen met een slot op de disselkop ongeveer anderhalf uur op een openbaar parkeerterrein; daar werd de aanhangwagen gestolen. De Hoge Raad zet uiteen dat op degene die een zaak in bruikleen heeft gekregen twee hoofdverplichtingen rusten, behoudens een andere afspraak: hij moet de zaak aan het einde van de bruikleen aan de uitlener teruggeven, en hij moet tot dat moment als een goed huisvader voor de bewaring en het behoud van de zaak zorgen. Uit dat samenstel van bepalingen volgt dat de bruiklener de zaak in beginsel moet teruggeven in de staat waarin hij haar heeft ontvangen; is hij daartoe niet in staat maar heeft hij die zorg wel in acht genomen, dan is de tekortkoming hem niet toe te rekenen en is hij niet aansprakelijk voor slijtage, beschadiging of verlies.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst