Boek 7a Artikel 1786 (7a:1786 BW)

Dit artikel gaat over de situatie waarin een zaak aan twee of meer personen samen wordt uitgeleend. Zij zijn dan hoofdelijk verbonden: zowel voor het teruggeven van de zaak als voor de schade die ontstaat als die verplichting niet wordt nagekomen. De uitlener kan dus bij ieder van hen voor het geheel aankloppen. Alleen als de tekortkoming aan geen van hen kan worden toegerekend, blijft die aansprakelijkheid uit.

Wat hoofdelijkheid hier betekent

Hoofdelijk verbonden zijn wil zeggen dat de uitlener niet hoeft uit te zoeken wie van de leners wat heeft gedaan. Hij kiest er één en spreekt die aan voor alles. Voor de uitlener is dat een sterke positie, en dat is ook de bedoeling: hij heeft zijn zaak aan een groep meegegeven en zou anders het slachtoffer worden van onduidelijkheid binnen die groep. Wie meer betaalt dan hem in de onderlinge verhouding aangaat, verhaalt het meerdere op de anderen.

Waarop de hoofdelijkheid ziet

Het artikel noemt twee verplichtingen. De eerste is de teruggave zelf. De tweede is de vergoeding van de schade die het gevolg is van het uitblijven van die teruggave of van het gebrekkig teruggeven. Denk aan een zaak die beschadigd, incompleet of helemaal niet terugkomt. Beide verplichtingen rusten op ieder van de leners voor het geheel.

De uitzondering: aan niemand toe te rekenen

De uitzondering is even belangrijk als de hoofdregel. Kan de tekortkoming aan geen van de leners worden toegerekend, dan valt de grond onder de aansprakelijkheid weg. Er moet dus iets zijn dat aan de groep is toe te rekenen: onzorgvuldig gebruik in de zin van artikel 7A:1781 BW, nalatigheid bij het bewaren, of gebruik dat buiten de afspraak viel. Puur toeval dat niemand te verwijten valt, is niet genoeg — al kan het risico dan alsnog bij de leners liggen als de zaak volgens artikel 7A:1783 BW op waarde is geschat.

Een voorbeeld

Drie ondernemers lenen samen een aanhangwagen met verkoopunit voor een marktdag. Aan het eind van de dag blijkt de unit beschadigd; geen van de drie wil zeggen wie er tijdens het inladen achteruit is gereden. De uitlener hoeft dat niet uit te zoeken: hij kan één van hen voor de volledige schade aanspreken, en die mag het vervolgens intern met de anderen regelen. Was de unit daarentegen beschadigd doordat een derde er tijdens de markt tegenaan reed en niemand van hen daar iets aan kon doen, dan ligt dat anders.

In de praktijk

Wie samen iets leent, doet er goed aan vooraf af te spreken wie de zaak beheert en wie haar terugbrengt. Voor de uitlener is dit artikel een reden om vast te leggen aan wie hij de zaak precies meegeeft: staan er drie namen op de afspraak, dan kan hij ze alle drie aanspreken. Staat er maar één naam op terwijl er drie mensen gebruikmaken van de zaak, dan is zijn positie beduidend zwakker.