Boek 7a Artikel 1686 (7a:1686 BW)

Dit artikel begrenst het opzeggingsrecht dat artikel 7A:1683 BW als ontbindingsgrond noemt. Het bevat twee regels. Een opzegging die in strijd met de redelijkheid en billijkheid is gedaan, kan worden vernietigd. En een maatschap die voor een bepaalde tijd of voor een bepaald werk is aangegaan, kan in het geheel niet worden opgezegd, tenzij partijen dat hebben afgesproken.

Opzeggen mag, maar niet op elke manier

Dat een vennoot eruit kan stappen, staat vast; de maatschap is geen levenslange verbintenis. De vraag is hoe hij dat doet. Een opzegging op een moment waarop de maatschap net grote verplichtingen is aangegaan, of vlak voordat een groot project wordt afgerond zodat de opzeggende vennoot met de opbrengst weg kan lopen, kan de toets van de redelijkheid en billijkheid niet doorstaan. Hetzelfde geldt voor een opzegging waarvan de timing er alleen op gericht is de anderen in een onmogelijke positie te brengen.

Het gevolg: vernietigbaar, niet nietig

De sanctie is dat de opzegging vernietigbaar is. Dat betekent dat zij werkt zolang niemand haar aantast; de andere vennoten moeten er dus iets mee doen. Doen zij dat niet, dan blijft de opzegging in stand met alle gevolgen van dien. Voor hen is dit dus geen bepaling om achterover bij te leunen: wie meent dat er onbehoorlijk is opgezegd, moet zich daarop beroepen en dat niet laten liggen.

Maatschap voor bepaalde tijd of voor een bepaald werk

Het tweede lid maakt de opzegging bij een maatschap voor bepaalde tijd of voor een bepaald werk onmogelijk, tenzij dat is bedongen. Wie zich voor een periode of voor een project heeft verbonden, houdt zich daaraan. Loopt de samenwerking toch vast, dan is de route die van artikel 7A:1684 BW: ontbinding door de rechter wegens gewichtige redenen. Juist daarom is het van belang bij het aangaan van zo'n maatschap na te denken over de vraag of een opzeggingsmogelijkheid moet worden opgenomen, en onder welke voorwaarden.

Een voorbeeld

Drie vennoten hebben een maatschap voor onbepaalde tijd voor een bouwadviespraktijk. Eén van hen zegt op precies op het moment waarop de maatschap zich net voor twee jaar heeft verbonden aan een kantoorhuur en aan twee medewerkers, en hij neemt de lopende opdrachten mee. De achterblijvers kunnen zich erop beroepen dat deze opzegging naar tijdstip en omstandigheden niet door de beugel kan. Had hij daarentegen ruim van tevoren aangekondigd te willen stoppen en meegewerkt aan een ordelijke overdracht, dan was zijn opzegging gewoon geldig geweest.

In de praktijk

Neem in de overeenkomst een opzegtermijn en een opzegmoment op, en regel wat er gebeurt met lopende opdrachten, met de huur en met het personeel. Dat maakt de vraag naar de redelijkheid van een opzegging voor iedereen voorspelbaarder. Voor de vertrekkende vennoot geldt: kondig tijdig aan, zeg niet op vlak voor een moment dat je zelf hebt uitgekozen om te profiteren, en werk mee aan de afwikkeling. Dat is niet alleen netjes, het is ook de goedkoopste route.